Toprağın Korunması İçin Yeni Dönem: Arazi Kullanım Planları Geliyor

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Arazi Kullanım Planlaması Uygulama Yönetmeliği, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle birlikte toprak ve arazi varlığının korunması amacıyla, toprağın özelliklerine uygun arazi kullanım planlarının hazırlanmasına ilişkin usul ve esaslar belirlendi.

Yönetmelik kapsamında; toprak ve arazi varlığının belirlenmesi, toprak etütlerinin yapılması, haritalama ve sınıflandırma çalışmalarının gerçekleştirilmesi, büyük ovaların ve erozyona duyarlı alanların tespit edilmesi ile tarımsal plan ve projelerin hazırlanması ve uygulanmasına yönelik süreçler düzenlendi. Ayrıca toprağın niteliği, arazinin kullanım kapasitesi ve diğer özellikler dikkate alınarak uygun arazi kullanım şekillerini içeren Arazi Kullanım Planları (AKUP) hazırlanacak.

Planlama Süreci Ve Teknik Kriterler Belirlendi

Yeni uygulamaya göre, her ölçekte planlamaya temel oluşturacak şekilde, toprağın ve çevresel kaynakların korunması amacıyla sürdürülebilirlik ilkesi esas alınacak. Ekolojik, toplumsal ve ekonomik şartlar gözetilerek farklı arazi kullanım şekillerinin belirlenmesi için toprak potansiyeli analiz edilecek. Bu süreçte su miktarı ve kalitesi de dikkate alınarak sistematik değerlendirmeler yapılacak.

AKUP süreci; veri toplama ve analiz çalışmaları, açıklama raporunun hazırlanması, hükümlerin oluşturulması, kontrol ve onay aşamalarından oluşacak. Bu aşamaların onaylanması bakanlık tarafından yapılırken, planların kontrolü valilikler ya da bakanlık tarafından gerçekleştirilecek. Ayrıca bakanlık, gerekli durumlarda plan hazırlama yetkisini kendi koordinasyonunda valiliklere devredebilecek.

Hazırlanacak planlar 1/25000 veya 1/5000 ölçekli olacak. Planlama sürecinde toprağın niteliği, iklim koşulları, topoğrafya, fizyografya ve su potansiyeli gibi unsurlar dikkate alınacak. Bununla birlikte arazi ve topraklar, morfolojik, fiziksel, kimyasal, biyolojik ve mineralojik özelliklerine bağlı olarak doğal ya da kültür bitkilerini yetiştirme yeteneklerine göre sınıflandırılacak.

Tarım alanları ise yıllık ortalama yağış verileri ve arazi özellikleri esas alınarak; mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ve marjinal tarım arazileri şeklinde sınıflandırılacak.

Büyük Ovalar Koruma Altına Alınacak

Tarımsal üretim potansiyeli yüksek olan ve erozyon, kirlenme ya da yanlış kullanım gibi nedenlerle hızlı bozulma riski taşıyan ovalar için özel koruma kararı alınabilecek. Bu kapsamda, ilgili ilin toprak koruma kurulunun görüşü doğrultusunda, birden fazla ili kapsayan alanlarda ise ilgili kurulların değerlendirmesi alınarak Cumhurbaşkanı kararıyla “büyük ova koruma alanı” ilan edilebilecek.

Koruma kapsamına alınan alanlarda yer alan parsellerin tapu kayıtlarına “büyük ova alanı” şerhi düşülmesi valilikler tarafından ilgili tapu müdürlüklerinden talep edilecek. Ayrıca bu alanların korunması ve geliştirilmesi ile çiftçilerin desteklenmesine yönelik gerekli tedbirler bakanlık tarafından alınabilecek.

Erozyona Duyarlı Alanlar Tespit Edilecek

Düzenleme kapsamında, toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerinde bozulma olup olmadığına yönelik çalışmalar bakanlık ve il müdürlükleri tarafından yürütülecek. Yapılan incelemeler sonucunda bozulma tespit edilen veya risk taşıyan alanlar bakanlığa bildirilecek.

Uygun bulunması halinde bu bölgeler Cumhurbaşkanı kararıyla “erozyona duyarlı alan” ilan edilebilecek.