Yargıtay'dan Kira Tespit Davalarında Emsal Karar: Yenilenen Sözleşme 5 Yıllık Süreyi Sıfırlamıyor

Yargıtay'dan Kira Tespit Davalarında Emsal Karar: Yenilenen Sözleşme 5 Yıllık Süreyi Sıfırlamıyor
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, uzun süreli kira ilişkilerinde yeni sözleşme imzalanmasının kira tespitindeki 5 yıllık süreyi her durumda yeniden başlatmayacağına hükmetti.

Kiracılar ile mal sahipleri arasındaki kira bedeli anlaşmazlıklarına ilişkin önemli bir karar çıktı. Sözcü'nün haberine göre Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 3 Mart 2026 tarihli, 2025/3450 Esas ve 2026/1141 Karar sayılı ilamında, kira ilişkisinin başlangıcı ile sonradan imzalanan sözleşmenin niteliğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtildi. Karara göre yeni sözleşmedeki kira bedelinin imza tarihindeki piyasa rayicine uygun olup olmadığı araştırılmadan, yalnızca sözleşme tarihine bakılarak hüküm kurulamayacak.

2005'ten Bu Yana Kiracı Olan İş Yeri İçin 39 Bin TL'lik Talep

Yargıtay'a gelen uyuşmazlık, İstanbul'da 2005'ten bu yana aynı kiracının kullandığı bir iş yerinden kaynaklandı. Taşınmazın sahibi, 2021'de aylık 22 bin lira olan kiranın çevredeki benzer iş yerlerine göre düşük kaldığını öne sürdü ve kiranın 39 bin liraya çıkarılması için dava açtı.

Ancak tarafların 2018'de yeni bir kira sözleşmesi imzalamış olması davanın seyrini değiştirdi. Yeni sözleşmenin üzerinden henüz 5 yıl geçmediği için kira bedelinin hangi esasa göre belirleneceği konusunda hukuki uyuşmazlık doğdu.

Yerel Mahkeme ve İstinaf Talebi Reddetti

Davayı inceleyen sulh hukuk mahkemesi, 2018'de imzalanan sözleşmeyi esas aldı. Mahkeme, bu tarihten itibaren 5 yıllık sürenin dolmadığını, bu nedenle kira bedelinin piyasa koşulları ve hakkaniyet ölçütlerine göre yeniden belirlenemeyeceğini değerlendirdi ve sözleşmedeki artış şartının uygulanmasına karar verdi.

Mal sahibinin itirazını İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 35. Hukuk Dairesi de reddetti ve ilk derece mahkemesinin değerlendirmesini yerinde buldu. Dosyanın temyiz edilmesiyle uyuşmazlık Yargıtay'a taşındı.

Yargıtay: Yeni Sözleşme 5 Yıllık Süreyi Otomatik Olarak Sıfırlamaz

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin kararını bozdu. Daire, kiracının taşınmazı 2005'ten bu yana kullandığına dikkat çekti. 2018'de imzalanan sözleşmenin yeni bir kira ilişkisi kurmaktan çok mevcut ilişkiyi sürdürmek ya da yazılı hale getirmek amacıyla hazırlanmış olabileceği değerlendirildi. Bu nedenle yalnızca son sözleşmenin tarihini esas almak yeterli görülmedi.

Yargıtay, 2018 tarihli sözleşmedeki kira bedelinin o dönemin piyasa koşullarına uygun olup olmadığının araştırılması gerektiğini vurguladı. Böylece uzun süreli kira ilişkilerinde yeni sözleşmenin hukuki etkisinin, içeriği ve belirlenen kira bedeli dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği ortaya kondu.

Kira Bedelini Bilirkişi Raporu Belirleyecek

Bozma kararında, 2018'de kararlaştırılan kiranın dönemin piyasa rayicine uygun olup olmadığının belirlenmesi için bilirkişi heyetinden ek rapor alınması istendi. İncelemede iki ihtimal üzerinde durulacak:

  • Kira bedeli piyasa rayicine uygunsa: Tarafların 2018'de belirlediği tutarın o tarihteki emsal kiralarla uyumlu olduğu anlaşılırsa, talep edilen dönem için sözleşmedeki artış koşulları ve kanuni sınırlamalar dikkate alınacak.
  • Kira bedeli piyasa rayicinin altındaysa: Sözleşmenin mevcut kira ilişkisini sürdürmek için düzenlendiği ve bedelin piyasa koşullarını yansıtmadığı tespit edilirse, 2005'teki ilk kira başlangıcı esas alınarak hakkaniyete uygun kira tespiti yapılabilecek.

Uyuşmazlığın çözümünde yalnızca sözleşmenin tarihi değil, imzalandığı dönemde belirlenen kiranın gerçek piyasa değerini yansıtıp yansıtmadığı da önem taşıyacak.

Mal Sahibinin 39 Bin Liralık Talebi Kabul Edildi mi?

Bozma kararı, talep edilen 39 bin liralık kiranın doğrudan kabul edildiği anlamına gelmiyor. Yargıtay kira tutarını kendisi belirlemedi, eksik incelemenin tamamlanmasını istedi. Bilirkişi değerlendirmesiyle yeni sözleşmedeki bedelin piyasa koşullarına uygunluğu araştırılacak.

Nihai kira tutarını, inceleme sonuçları ve ilgili yasal hükümler doğrultusunda mahkeme belirleyecek. Karar, mal sahiplerine istedikleri oranda kira artışı yapma hakkı tanımıyor.

Kira Tespit Davalarında 5 Yıl Kuralı Kalktı mı?

Yargıtay'ın kararı Türk Borçlar Kanunu'ndaki 5 yıllık süreyi kaldırmadı. Kanun'un 344'üncü maddesi, beş yıldan uzun süren veya beş yıldan sonra yenilenen kira sözleşmelerinde kira bedelinin belirlenmesine ilişkin esasları düzenliyor. Bu kapsamda mahkeme, kanundaki şartlar çerçevesinde tüketici fiyat endeksindeki değişimi, kiralananın durumunu ve emsal kira bedellerini dikkate alarak hakkaniyete uygun bir tutar belirleyebiliyor.

Son kararda ise yeni bir sözleşme imzalanmasının önceki kira ilişkisinin süresini hangi koşullarda etkileyeceği ele alındı. Kararın temelinde, mevcut ilişkiyi sürdüren ve piyasa koşullarını yansıtmayan yeni bir sözleşmenin 5 yıllık sürenin yeniden başlaması için tek başına yeterli sayılmaması yatıyor.

Ev Sahipleri ve Kiracılar Hangi Belgeleri Saklamalı?

Karar, uzun süreli kira ilişkilerinde geçmişe ait belgelerin önemini de öne çıkardı. Mal sahipleri için ilk kira sözleşmesinin tarihi, önceki yıllara ait ödeme kayıtları ve banka dekontları, kira ilişkisinin ne zaman başladığını ortaya koymada önemli.

Kiracılar açısından ise sonradan imzalanan sözleşmedeki bedelin o dönemin piyasa koşullarına uygun olduğunu gösteren belgeler belirleyici olabiliyor. Emsal kira ilanları, önceki sözleşmeler ve varsa bilirkişi raporları olası uyuşmazlıklarda delil olarak kullanılabilecek belgeler arasında yer alıyor.

HABERE YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.