Saatlerde Artık Saniye Dönemi Sona Eriyor: Tarih Belli Oldu

Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu tarafından alınan karar doğrultusunda, küresel saatlere belirli aralıklarla bir saniye eklenmesi uygulamasına son verilmesi planlanıyor. Düzenleme, telekomünikasyon sistemlerinden bilgisayar altyapılarına ve güç şebekelerine kadar hassas zaman ölçümüne ihtiyaç duyan birçok alanı ilgilendiriyor.

Artık Saniye Nedir, Neden Uygulanıyor?

Artık saniye, Dünya’nın dönüşüne dayanan astronomik zaman ile atom saatlerinin belirlediği Eşgüdümlü Evrensel Zaman (UTC) arasındaki farkı dengelemek amacıyla kullanılan bir uygulama.

Dünya kendi ekseni etrafında sabit bir hızla dönmediği için iki zaman sistemi arasında zamanla küçük farklılıklar oluşabiliyor. Ay’ın yerçekimi etkisi, gezegenin çekirdeğindeki hareketler ve iklim değişikliği nedeniyle kutup buzullarının erimesiyle yüzeydeki su ve buz dağılımının değişmesi, Dünya’nın dönüşünü etkileyen faktörler arasında yer alıyor.

Bu farkı dengelemek için 1972 yılından bu yana küresel zaman sistemine toplam 27 artık saniye eklendi. Uygulama, astronomik zaman ile atom saatlerine dayalı zaman ölçümünün birbiriyle uyumlu kalmasını sağladı.

Ancak artık saniyelerin düzensiz aralıklarla ve yalnızca altı ay önceden duyurulması, hassas zamanlamaya bağlı çalışan dijital sistemler açısından sorunlara neden oldu.

2012 Yılındaki Artık Saniye Sistemleri Aksattı

Artık saniye uygulaması, dijital altyapılarda daha önce de ciddi sorunlara yol açtı. 2012 yılında eklenen artık saniyenin ardından büyük sosyal medya ağlarında ve uçak rezervasyon sistemlerinde kesintiler yaşandı.

2016 yılının sonunda gerçekleştirilen bir başka artık saniye eklemesinin ise bazı bulut hizmet sağlayıcılarının müşterilerinde kısa süreli erişim sorunlarına neden olduğu belirtildi.

Özellikle veri sunucuları, yüksek frekanslı finansal işlem sistemleri ve hassas zaman ölçümüne ihtiyaç duyan altyapılar, bu uygulamadan etkilenebiliyor. Sistemlerin artık saniyeyi farklı biçimlerde işlemesi, yazılım hataları ve hizmet kesintileri gibi riskleri beraberinde getiriyor.

Artık Saniye Uygulaması 2035’e Kadar Kaldırılacak

Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu üyeleri, artık saniye uygulamasının kaldırılmasını 20 yılı aşkın süredir değerlendiriyordu. 2022 yılında yapılan toplantıda, uygulamanın 2035 yılına kadar kademeli olarak kaldırılması yönünde karar alındı.

Plan kapsamında atom saatlerine dayalı zaman ile Dünya’nın dönüşüne dayanan astronomik zaman arasındaki farkın daha fazla açılmasına izin verilecek. Böylece zaman standardının Dünya’nın dönüşündeki küçük değişikliklere göre sürekli ayarlanması gerekmeyecek.

Saatlere Bir Daha Artık Saniye Eklenmeyecek

Yeni sistemle birlikte resmî zaman ölçümünün Dünya’nın dönüşünden bağımsız biçimde sürdürülmesi hedefleniyor. Bu değişiklik, küresel saat sistemlerine belirli aralıklarla bir saniye eklenmesi ihtiyacını ortadan kaldıracak.

Bununla birlikte, bir saniyenin çıkarılması daha önce uygulanmış bir yöntem olmadığı için dijital altyapılarda yeni sorunlar ortaya çıkabileceği değerlendiriliyor. Büro tarafından yapılan açıklamada da kritik altyapı işletmecilerinin böyle bir değişikliğe hazırlıksız olduğu belirtildi.