Vatandaşlık Maaşı İçin Aile Bazlı Destek Sistemi Geliyor

Türkiye'de sosyal yardım sisteminde kapsamlı bir değişikliğe hazırlık yapılıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından geliştirilen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD), dar gelirli hanelere yönelik desteklerin daha kapsamlı ve aile odaklı bir yapıya dönüştürülmesini amaçlıyor.

Kamuoyunda "vatandaşlık maaşı" olarak da anılan sistem kapsamında yalnızca nakdi yardım yapılması değil; hanelerin gelir durumu, çocuk sayısı, engellilik, yaşlılık ve bölgesel ihtiyaçları dikkate alınarak farklı destek kalemlerinin bir arada sunulması planlanıyor.

Düzenlemeye ilişkin kanun teklifinin Ekim ayında AK Parti tarafından TBMM'ye sunulması, komisyon görüşmelerinin ardından Genel Kurul gündemine gelmesi bekleniyor.

GETAD Nedir?

Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, geliri belirlenen eşik seviyenin altında kalan ailelere gelir tamamlayıcı destek verilmesini öngören yeni nesil sosyal yardım modeli olarak hazırlandı.

Mevcut uygulamalardan farklı olarak sistem, yalnızca aylık gelir miktarını değil, hanenin genel ihtiyaç durumunu da değerlendirecek. Böylece aynı gelir düzeyine sahip iki aile arasında; çocuk sayısı, engelli birey bulunması, yaşlı nüfus veya diğer sosyal göstergeler dikkate alınarak farklı destekler sağlanabilecek.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın daha önce yaptığı açıklamaya göre model, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı koordinasyonunda 14 farklı kurumun katkısıyla hazırlandı.

Pilot Uygulama 2026'da Başlayacak

Resmi açıklamalara göre sistem ilk etapta 2026 yılı içerisinde belirli il veya bölgelerde pilot olarak uygulanacak.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da TBMM'de yaptığı değerlendirmede uygulamanın önce sınırlı bölgelerde hayata geçirileceğini, elde edilecek sonuçların ardından 2027 yılında Türkiye genelinde yaygınlaştırılmasının planlandığını açıklamıştı.

Pilot uygulama sürecinde;

Gelir eşiğinin nasıl belirleneceği,
Destek miktarlarının hangi kriterlere göre hesaplanacağı,
Mevcut sosyal yardım programlarıyla entegrasyonun nasıl sağlanacağı,

gibi başlıklar netleşecek.

Hangi Destekler Verilecek?

Yeni model kapsamında farklı ihtiyaçlara yönelik desteklerin tek çatı altında sunulması hedefleniyor.

Öne çıkan destek başlıkları ise şöyle:

Gıda desteği
Isınma desteği
Kira desteği
Gelir tamamlayıcı nakdi destek

Bölgesel ihtiyaçlar da sistemde önemli rol oynayacak. Örneğin kış şartlarının ağır geçtiği illerde yakacak veya doğal gaz desteği ön plana çıkarken, kira maliyetlerinin yüksek olduğu şehirlerde kira desteği uygulanabilecek.

Amaç, her haneye aynı miktarda ödeme yapmak yerine ihtiyaç odaklı destek modeli oluşturmak.

Kimler Yararlanabilecek?

GETAD için başvuru şartları ve gelir kriterleri henüz kesinleşmedi.

Ancak resmi açıklamalarda sistemin, geliri belirlenen sınırın altında kalan aileleri kapsayacağı belirtiliyor.

Mevcut sosyal yardım uygulamalarında kullanılan kriterlerden biri kişi başına düşen aylık gelirin belirli seviyenin altında olması. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının yürürlükte bulunan bazı sosyal yardım programlarında 2026 yılı için kişi başına düşen aylık gelir sınırı 9.358,50 TL olarak uygulanıyor.

Bununla birlikte, bu rakamın GETAD kapsamında doğrudan kullanılacağına ilişkin resmi bir açıklama bulunmuyor.

Başvuru şartları, gelir hesabı ve destek miktarlarının pilot uygulama öncesinde Bakanlık tarafından duyurulması bekleniyor.

Mevcut Sosyal Yardımlardan Farkı Ne Olacak?

Türkiye'de halen;

Yaşlı aylığı,
Engelli aylığı,
Elektrik tüketim desteği,
Doğal gaz desteği,
Şartlı eğitim yardımı,
Şartlı sağlık yardımı

gibi birçok sosyal destek programı uygulanıyor.

GETAD ile birlikte bu desteklerin daha bütüncül bir sistem içerisinde değerlendirilmesi hedefleniyor.

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, yeni modelin sosyal yardım sistemini daha entegre hale getireceğini ve belirli bir asgari gelir düzeyinin korunmasını amaçlayan bir yapı oluşturacağını ifade etmişti.

Çalışmayı Teşvik Eden Bir Model Olacak

Yeni sistem hazırlanırken üzerinde durulan başlıklardan biri de sosyal yardımların istihdamı olumsuz etkilememesi oldu.

Yetkililer, oluşturulacak modelin vatandaşları çalışma hayatından uzaklaştırmayacağını, aksine gelir desteği sağlanırken çalışma hayatının da teşvik edileceğini belirtiyor.

Bu kapsamda değerlendirmelerde;

Hanedeki çalışan kişi sayısı,
Sosyal güvence durumu,
Aile bireylerinin özel ihtiyaçları,
Bölgesel yaşam maliyetleri

gibi birçok unsur birlikte ele alınacak.

Başvurular Ne Zaman Başlayacak?

Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi için henüz resmi başvuru ekranı açılmadı.

Başvuru tarihleri, ödeme takvimi, pilot iller ve istenecek belgeler Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yapılacak açıklamalarla netleşecek.

Yetkililer, resmi süreç başlamadan kişisel bilgi isteyen veya ödeme vaadiyle işlem yapan sahte internet siteleri ve sosyal medya hesaplarına karşı vatandaşların dikkatli olması gerektiği konusunda uyarıyor.

Gözler Resmi Açıklamalarda

Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi, sosyal yardım politikalarında aile odaklı yeni bir dönemin kapısını aralamaya hazırlanıyor.

Özellikle kira, gıda ve ısınma gibi temel harcamaların arttığı dönemde ihtiyaç sahibi ailelere yönelik daha kapsamlı bir destek modeli oluşturulması hedeflenirken, sistemin kapsamı ve uygulanma şekli Ekim ayında TBMM'ye sunulması beklenen kanun teklifi ile daha da netleşecek.

Pilot uygulamaların başlamasının ardından hangi hanelerin destek kapsamına alınacağı, ödeme tutarlarının nasıl belirleneceği ve sistemin 2027 yılında ülke geneline hangi takvimle yayılacağı kamuoyuyla paylaşılacak.