Suça Sürüklenen Çocuklara İlişkin Yeni Yasa Kabul Edildi

Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu'nda çocuklara ilişkin önemli düzenlemeler içeren Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi kabul edilerek yasalaştı.

Yeni düzenlemeyle çocukların işlediği suçlara ilişkin ceza hükümlerinden infaz sistemine, sosyal inceleme uygulamasından dijital risklere kadar birçok alanda değişikliğe gidildi.

15-18 Yaş Grubuna Yeni Ceza Düzeni

Suçu işlediği sırada 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kişiler hakkında uygulanacak cezalara ilişkin yeni hükümler getirildi.

Buna göre ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda 19 yıldan 27 yıla, müebbet hapis cezası gerektiren suçlarda ise 15 yıldan 18 yıla kadar hapis cezası verilebilecek.

Diğer hapis cezalarında ise üçte bir oranında indirim uygulanacak. Bu kapsamda her bir fiil için verilecek hapis cezası 15 yılı geçemeyecek.

Bazı Ağır Suçlarda Yaş İndirimi Uygulanmayabilecek

Türk Ceza Kanunu'na eklenen düzenlemeyle 15-18 yaş grubundaki çocukların işlediği bazı ağır suçlarda yaş indiriminin uygulanmamasının önü açıldı.

Hakim, somut olayda;

• Kasta dayalı kusurun ağırlığını,

• Suçun amaç ve saikini,

• Suçun işleniş şeklini,

• Failin daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezası alıp almadığını

dikkate alabilecek.

Bu kapsamda özellikle kasten öldürme ile mağdurun iyileşme imkanı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine, duyu ya da organlarından birinin işlevini kaybetmesine, konuşma veya çocuk yapma yeteneğini yitirmesine ya da yüzünün sürekli değişmesine neden olan ağırlaşmış yaralama suçlarında yaş indirimi uygulanmayabilecek.

Gebe bir kadına karşı işlenen ve çocuğun düşmesine neden olan yaralama ile ölümle sonuçlanan ağırlaşmış yaralama suçları da düzenleme kapsamında yer alıyor.

Şartların oluşması halinde böylece 18 yaşından küçük kişiler hakkında müebbet hapis cezası verilmesinin önü açılmış oldu.

12-15 Yaş Grubunda Hakime Takdir Yetkisi

12-15 yaş arasındaki çocuklara yönelik ceza rejiminde de değişiklik yapıldı.

Bu yaş grubundaki çocuklara bir üst yaş grubuna ilişkin ceza rejiminin uygulanıp uygulanmayacağı konusunda hakime takdir yetkisi tanındı.

Çocuk Hükümlüler Cezaevine Doğrudan Başlayacak

İnfaz sisteminde de önemli bir değişikliğe gidildi.

Çocuk hükümlülerin hapis cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilmesi uygulaması değiştirilerek, cezaların infazına çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanması kararlaştırıldı.

İyi halli oldukları tespit edilen çocuklar daha sonra çocuk eğitimevlerine ayrılabilecek.

12-18 yaş grubundaki çocuklar; cinsiyetleri, fiziksel gelişimleri ve işledikleri suçların türleri dikkate alınarak çocuk kapalı ceza infaz kurumlarının ayrı bölümlerinde barındırılacak.

“Suça Sürüklenen Çocuk” İfadesi Değiştiriliyor

Çocuk Koruma Kanunu'nda kullanılan “suça sürüklenen” ifadesi, düzenlemeyle “adli süreçteki” şeklinde değiştirilecek.

Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde gerekli idari tedbirlerin alınabilmesi için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığının ilgili il veya ilçe müdürlüklerine bildirim yapılacak.

Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar hakkında yönlendirme tedbirleri de uygulanabilecek.

15 Yaşından Küçük Çocuklara Sosyal İnceleme Zorunluluğu

15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme yapılması zorunlu hale getirildi.

15 yaşını doldurmuş çocuklar hakkında ise Cumhuriyet savcısı, mahkeme veya çocuk hakimi sosyal inceleme yaptırmazsa bunun gerekçesini iddianamede veya kararda gösterecek.

15 yaşını doldurmamış çocuk hakkında sosyal inceleme yapılmadan hazırlanan iddianame, mahkemenin soruşturma belgelerini incelemesinin ardından eksik veya hatalı noktalar belirtilerek Cumhuriyet Başsavcılığına iade edilebilecek.

Çocuğun Silaha Ulaşmasına Neden Olana Hapis Cezası

Ateşli silahların muhafazasına ilişkin de yeni bir ceza düzenlemesi getirildi.

Ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı şekilde muhafaza ederek bir çocuğun silaha ulaşmasına neden olan kişi, eylemin daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmaması halinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ile karşı karşıya kalabilecek.

18 Yaşından Küçüklere Bıçak Satışı Yasaklanıyor

Kanunla, belirli kesici, delici veya bereleyici aletlerin satışına yönelik yeni kurallar getirildi.

Kanun kapsamı dışında kalan bıçaklar ile kesici, delici veya bereleyici aletlerin belirlenen ruhsatlı yerler ve iş yerleri dışında satılması ve sergilenmesi yasaklanacak.

Bu düzenleme 1 Aralık 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.

Söz konusu aletlerin 18 yaşından küçüklere satılması ile çocukların bu aletleri satın alması veya taşıması da yasak olacak.

Yasağa uymayanlara 5 bin lira idari para cezası uygulanacak. Bıçak veya aletlerin sayı ya da nitelik bakımından vahim olması halinde ceza 10 bin liraya kadar çıkabilecek.

Çocuklara Yeni Yönlendirme Tedbirleri Geliyor

Ceza sorumluluğu bulunmayan adli süreçteki çocuklar için uygulanabilecek yönlendirme tedbirleri de kanunda düzenlendi.

Tedbirler;

• Sosyal ve toplumsal hizmetler,

• Dijital risklerden korunma,

• Kitap ve kütüphane,

• Çevreye saygı ve çevre temizliği,

• Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı madde ile davranışsal bağımlılıkla mücadele

başlıklarından oluşacak.

20 Saatten 300 Saate Kadar Sosyal Görev

Sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri kapsamında çocukların spor kulüpleri, gençlik merkezleri, spor tesisleri ve ilgili kamu kurumlarında psikososyal gelişimlerine katkı sağlayacak görevler üstlenmesine karar verilebilecek.

Gençlik ve Spor Bakanlığı, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile yerel yönetimler tarafından uygulanacak bu görevlerin süresi 20 saatten 300 saate kadar değişebilecek.

Dijital Cihazlar Takip Altına Alınabilecek

Dijital risklerden korunma tedbiri kapsamında çocuğun kullandığı;

• Telefon,

• Telefon hattı,

• Bilgisayar,

• Tablet

ve benzeri cihazların bildirilmesi istenebilecek.

Tedbir kararından sonraki cihaz hareketleri, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile Siber Güvenlik Başkanlığının denetimine 3 aydan az, 2 yıldan fazla olmamak üzere açılabilecek.

Ayrıca riskli olarak tanımlanan bazı mecralara, uygulamalara ve dijital platformlara erişimin engellenmesine karar verilebilecek.

Kitap Okuma Ve Çevre Temizliği Tedbirleri

Kitap ve kütüphane tedbiri kapsamında çocukların kütüphane ve okuma salonlarında 20 saatten 300 saate kadar görev almasına veya yetkililer tarafından belirlenen eserleri okumasına karar verilebilecek.

Çevreye saygı ve çevre temizliği tedbiri kapsamında ise park, bahçe ve sahil gibi belirlenen bölgelerde 20 saatten 300 saate kadar çevre temizliği yaptırılabilecek.

Çocuklar ayrıca bitki bakımı, ağaçlandırma ve çiçeklendirme çalışmalarına katılabilecek.

Bağımlılıkla Mücadele Programları Uygulanacak

Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve uyarıcı maddeler ile davranışsal bağımlılıklara yönelik tedbir kapsamında çocukların tedavi ve rehabilitasyon programlarını tamamlamasına karar verilebilecek.

Bu programların Sağlık Bakanlığı, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve Yeşilay tarafından yürütülmesi öngörülüyor.

Yönlendirme tedbirlerinin uygulanması sırasında direnç veya zorluk yaşanması halinde kolluk kuvvetlerinden yardım istenebilecek.

Bakan Göktaş'tan Açıklama

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, düzenlemenin yasalaşmasının ardından yaptığı açıklamada, çocukların üstün yararını esas alan ve sağlıklı gelişimlerini destekleyen koruyucu ve önleyici mekanizmaların daha güçlü bir hukuki zemine kavuştuğunu belirtti.

Göktaş, düzenlemenin çocukların bugününü korumanın yanı sıra daha güvenli ve adil bir Türkiye hedefinin önemli parçalarından biri olduğunu ifade etti.