İşte Yeni Çocuk Kanunu: 18 Maddelik Kanun Teklifi TBMM'ye Sunuldu

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na sunulan 18 maddelik Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, çocuk adalet sisteminde kapsamlı değişiklikler öngörüyor. Düzenleme ile çocukların suça yönelmesini önlemek, yeniden suç işleme riskini azaltmak ve koruyucu mekanizmaları güçlendirmek amaçlanırken, ağır suçlara yönelik cezalar artırılıyor. Bunun yanında sosyal hizmet, kitap okuma, çevre temizliği, dijital denetim ve bağımlılık tedavisi gibi yeni yönlendirme tedbirleri de sisteme dahil ediliyor.

Ağır Suçlarda Cezalar Artırılıyor

Teklif kapsamında Türk Ceza Kanunu'nun yaş küçüklüğüne ilişkin hükümlerinde önemli değişiklikler yapılıyor.

12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını doldurmamış ve ceza sorumluluğu bulunduğu belirlenen çocuklar için ağırlaştırılmış müebbet yerine uygulanan 12 ila 15 yıllık hapis cezası 13 ila 18 yıla, müebbet yerine verilen 9 ila 11 yıllık ceza ise 10 ila 12 yıla çıkarılıyor. Ayrıca diğer suçlarda uygulanabilecek en yüksek ceza 7 yıldan 9 yıla yükseltiliyor.

15-18 yaş grubunda ise ağırlaştırılmış müebbet yerine verilen 18 ila 24 yıllık ceza 19 ila 27 yıla, müebbet yerine verilen 12 ila 15 yıllık ceza ise 15 ila 18 yıla çıkarılıyor. Bu yaş grubunda diğer suçlar için uygulanabilecek üst sınır da 12 yıldan 15 yıla yükseltiliyor.

Hakime Yaş İndirimi Konusunda Daha Geniş Yetki Verilecek

Teklifte, kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında hakime daha geniş değerlendirme yetkisi tanınıyor.

Suçun işleniş şekli, kastın ağırlığı, failin amacı, saiki ve daha önce kasıtlı bir suçtan hapis cezası alıp almadığı dikkate alınarak, gerekli şartların oluşması halinde 15-18 yaş grubundaki çocuklar için yaş indirimi uygulanmayabilecek.

Ceza sorumluluğu bulunan 12-15 yaş grubundaki çocuklar hakkında da olayın özelliklerine göre daha ağır hükümlerin uygulanabilmesine imkan tanınacak. Nihai kararı ise somut olayın özelliklerini değerlendirerek hakim verecek.

Tekerrür Hükümlerinde Yaş Sınırı Düşüyor

Mevcut uygulamada 18 yaşından önce işlenen suçlar tekerrüre esas alınmıyordu.

Yeni düzenlemeyle bu sınır 15 yaşa indiriliyor. Buna göre 15 yaşını doldurduktan sonra işlenen ve kesinleşen bir suçun ardından yeniden suç işlenmesi halinde tekerrür hükümleri uygulanabilecek. Düzenleme ile tekrar suç işlenmesinin önüne geçilmesi ve caydırıcılığın artırılması hedefleniyor.

Silahını Tedbirsiz Saklayanlara 3 Yıla Kadar Hapis

Kanun teklifine göre ateşli silahını gerekli dikkat ve özeni göstermeden muhafaza ederek bir çocuğun silahı ele geçirmesine neden olan kişiler, fiilleri daha ağır bir suç oluşturmuyorsa 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacak.

Düzenleme ile ev, araç ve benzeri yerlerde bulunan silahların çocukların ulaşamayacağı şekilde muhafaza edilmesi amaçlanıyor.

Anne ve Babaların Sorumluluğu Artırılıyor

Teklifte aile hukukundan doğan bakım, eğitim ve destek yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere yönelik yaptırımlar da ağırlaştırılıyor.

Buna göre;

Bakım, eğitim veya destek yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere verilecek ceza 1 yıla kadar hapis yerine 3 aydan 2 yıla kadar hapis olacak.
Çocuğun ahlakını, güvenliğini veya sağlığını ağır biçimde tehlikeye atan anne ve babalara verilen 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası, 1 yıldan 3 yıla çıkarılacak.
Bu yükümlülüklerin ihlali nedeniyle çocuğun kasten öldürme veya ağırlaşmış yaralama suçu işlemesi halinde anne, baba, vasi veya sorumlu kişi hakkında verilecek ceza şikayet şartı aranmaksızın yarısından iki katına kadar artırılabilecek.

18 Yaşından Küçüklere Bıçak Satışı Yasaklanıyor

Teklifle 6136 sayılı Kanun kapsamı dışında kalan bıçak, kesici, delici ve bereleyici aletlerin;

Ruhsatlı işyerleri dışında satılması ve sergilenmesi,
18 yaşından küçüklere satılması,
Çocuklar tarafından satın alınması ve taşınması yasaklanıyor.

Kurallara aykırı hareket edenlere 5 bin lira, ürünlerin sayı veya niteliğinin ağır olması halinde ise 10 bin lira idari para cezası uygulanacak. Ayrıca ürünlere el konulabilecek ve mülkiyetleri kamuya geçirilebilecek. Yasak internet ve mesafeli satışları da kapsayacak.

15 Yaş Altındaki Çocuklar İçin Sosyal İnceleme Zorunlu Olacak

Teklifle birlikte 15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu hazırlanması zorunlu hale geliyor.

Raporda çocuğun;

Aile yapısı,
Eğitim durumu,
Sosyal çevresi,
Bireysel özellikleri,
Suça yönelme nedenleri

ayrıntılı şekilde değerlendirilecek.

Sosyal inceleme yapılmadan düzenlenen iddianameler mahkeme tarafından savcılığa iade edilebilecek.

Çocuk Cezaevlerinde Yeni Sistem Uygulanacak

Çocuk hükümlüler yalnızca yaş ve cinsiyetlerine göre değil, işledikleri suçun niteliğine göre de ayrı bölümlerde tutulacak.

Ayrıca;

Cezaların infazına çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak.
İyi halli çocuklar idare ve gözlem kurulu kararıyla çocuk eğitim evlerine ayrılabilecek.
Terör ve örgüt suçları dışında kasıtlı suçlardan 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan ise 5 yıl veya daha az ceza alan çocuklar doğrudan eğitim evlerinde cezalarını infaz edebilecek.

Bazı Suçlarda 1 Gün Artık 2 Gün Sayılmayacak

Mevcut sistemde 15 yaşını doldurmadan önce cezaevinde geçirilen 1 gün, koşullu salıverilme hesabında 2 gün olarak değerlendiriliyordu.

Yeni düzenlemeyle;

Kasten öldürme,
Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar,
Uyuşturucu imal ve ticareti,
Suç işlemek amacıyla örgüt kurma

suçlarında bu uygulama kaldırılıyor. Bu suçlardan hükümlü çocukların cezaevinde geçirdiği 1 gün, 1 gün olarak hesaplanacak.

Yeni Yönlendirme Tedbirleri Geliyor

Ceza sorumluluğu bulunmayan ve adli sürece giren çocuklar için beş yeni yönlendirme tedbiri uygulanabilecek.

Bunlar arasında;

20 saatten 300 saate kadar sosyal ve toplumsal hizmet,
Kütüphane çalışmaları ve kitap okuma,
Çevre temizliği,
Ağaçlandırma ve çiçeklendirme faaliyetleri,
Tütün, nikotin, alkol, kumar, uyuşturucu ve davranışsal bağımlılıklara yönelik tedavi ve rehabilitasyon programları

yer alıyor.

Telefon ve İnternet Kullanımı Denetlenebilecek

"Dijital risklerden korunma tedbiri" kapsamında mahkeme kararıyla çocuğun kullandığı telefon, bilgisayar, tablet ve benzeri cihazlar 3 aydan az, 2 yıldan fazla olmamak üzere denetime açılabilecek.

Riskli internet siteleri, uygulamalar ve dijital platformlara erişim engellenebilecek. Denetimlerin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından yürütülmesi planlanıyor.

Bağımlılık ve Ruhsal Hastalıklarda Acil Koruma Süreci Başlatılacak

Akıl hastalığı, zihinsel yetersizlik, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı, davranışsal bağımlılık ya da tehlikeli bulaşıcı hastalık nedeniyle kendisi veya çevresi için ciddi risk oluşturan çocuklar hakkında hızlı koruma mekanizması işletilecek.

Uzman doktor 24 saat, sağlık kuruluşu 24 saat, üç uzman hekimin oluşturduğu kurul 48 saat ve hakim de 48 saat içerisinde karar sürecini tamamlayacak.

Hakim gerekli görmesi halinde çocuğun bulunduğu yerin gizli tutulmasına ve aileyle kişisel ilişkinin sınırlandırılmasına karar verebilecek.

Okul Ve Sosyal Hizmet Birimleri Bilgilendirilecek

Çocuk hakkında kamu davası açılması halinde durum, gerekli idari tedbirlerin alınabilmesi amacıyla Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığının il ve ilçe müdürlüklerine bildirilecek.

Böylece eğitim, sosyal destek ve aileye yönelik hizmetlerin adli süreçle eş zamanlı yürütülmesi hedefleniyor.

HAGB Kararlarında Yeni Uygulamalar

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilen çocuklar hakkında;

Kitap okuma,
Sosyal hizmet,
Çevre temizliği,
Dijital risklerden korunma,
Bağımlılıkla mücadele

tedbirlerinden biri veya birkaçı denetimli serbestlik yükümlülüğü olarak uygulanabilecek.

Suç konusu malın değerinin düşük olması halinde zararın giderilmesi şartı da mahkeme tarafından aranmayabilecek.

Tedbirlere Uymayan Ailelere Tazyik Hapsi

Koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarına aykırı hareket eden anne, baba, vasi veya bakım ve gözetimden sorumlu kişiler hakkında çocuk hakimi tarafından 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi uygulanabilecek.

Tedbirlerin uygulanmasında dirençle karşılaşılması halinde kolluk kuvvetlerinden destek alınabilecek.

"Suça Sürüklenen Çocuk" İfadesi Tarihe Karışıyor

Teklifin dikkat çeken düzenlemelerinden biri de mevzuatta yer alan "suça sürüklenen çocuk" ifadesinin kaldırılması oldu.

Yeni düzenlemeyle bunun yerine "adli süreçteki çocuk" ifadesi kullanılacak. Gerekçe olarak mevcut ifadenin çocuk üzerinde ön yargı oluşturabileceği ve doğrudan suç isnadı içerdiği belirtilirken, yeni terminolojinin çocuğun üstün yararını gözeten daha tarafsız bir yaklaşım sunacağı ifade edildi.