Ağır ve yıpratıcı iş kollarında çalışan vatandaşları yakından ilgilendiren “Fiili Hizmet Süresi Zammı” yani yıpranma hakkına ilişkin detaylar yeniden gündeme geldi. Madencilerden sağlık çalışanlarına, gazetecilerden demir-çelik işçilerine kadar birçok meslek grubuna erken emeklilik avantajı sağlayan sistemde ek prim günleri ve yaş indirimi uygulanıyor.

Akşam gazetesi yazarı Okan Güray Bülbül’ün aktardığı bilgilere göre, yıpranma hakkı kapsamında çalışanlara iki önemli avantaj sunuluyor.

Yıpranma Payı Nedir?

Fiili Hizmet Süresi Zammı olarak bilinen yıpranma payı sistemi, bedenen ve ruhen ağır şartlarda çalışan kişilere erken emeklilik imkanı sağlıyor.

Sistem kapsamında çalışanlara:

Ek prim günü kazandırılıyor

Emeklilik yaşından indirim yapılıyor

Böylece çalışanlar hem daha fazla prim günü elde ediyor hem de daha erken yaşta emekli olabiliyor.

Hangi Meslek Ne Kadar Avantaj Sağlıyor?

Meslek gruplarına göre her 360 günlük çalışma karşılığında verilen ek süreler şu şekilde açıklandı:

Yer altı maden işçileri: +180 gün

Demir-çelik işçileri: +90 gün

Sağlık çalışanları: +60 gün

Basın mensupları: +90 gün

İtfaiyeciler: +60 veya +90 gün

Bu sistemle örneğin yer altında çalışan bir madencinin 1 yıllık çalışması SGK kayıtlarında 540 gün olarak değerlendiriliyor.

Madenciler 7,5 Yıl Erken Emekli Olabiliyor

Yıpranma hakkının en büyük avantajı emeklilik yaşını geri çekmesi olarak öne çıkıyor.

Yer altı maden işçilerinde kazanılan yıpranma günlerinin tamamı emeklilik yaşından düşülüyor. Bu kapsamda 15 yıl çalışan bir madenci yaklaşık 7,5 yıl daha erken emekli olabiliyor.

Diğer meslek gruplarında ise farklı uygulama bulunuyor. Sağlık çalışanları, gazeteciler ve itfaiyeciler için eklenen prim günlerinin yarısı emeklilik yaşından düşülüyor. Ancak bu indirim en fazla 3 yıl olabiliyor.

Belirli Süre Çalışma Şartı Var

Yıpranma hakkıyla yaş indirimi elde edebilmek için belirli süre çalışma şartı aranıyor.

Buna göre:

Madencilerin en az 5 yıl

Sağlık çalışanları, gazeteciler ve itfaiyecilerin ise en az 10 yıl

bu alanlarda fiilen çalışmış olması gerekiyor.

Masa Başı Çalışanlar Yararlanamıyor

Uzmanlar, yıpranma hakkından yararlanabilmek için işin fiilen riskli ve ağır ortamda yapılmasının zorunlu olduğunu vurguluyor.

Örneğin demir-çelik fabrikasında üretim hattında çalışan işçi yıpranma hakkı elde ederken, aynı fabrikanın muhasebe veya idari bölümünde çalışan personel bu kapsama dahil edilmiyor.

Ayrıca yıllık izin ve ücretsiz izin süreleri için de yıpranma bildirimi yapılamıyor. Sadece fiilen çalışılan günler hesaba katılıyor.

Toplam Sürede Üst Sınır Bulunuyor

Maden işçileri dışındaki meslek gruplarında yıpranma kapsamında eklenecek toplam gün sayısı 5 yılı geçemiyor.

Bu nedenle erken emeklilik planı yapan çalışanların SGK hizmet dökümlerini düzenli olarak kontrol etmeleri ve meslek kodlarının doğru işlendiğinden emin olmaları gerektiği belirtiliyor.