2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda Kamu İktisadi Teşebbüslerinin (KİT) gelecek yılki faaliyetlerine ilişkin hedefler yer aldı. Programa göre Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) 5 milyon ton buğday ve 1,5 milyon ton mısır, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR) 700 bin ton yaş çay, Türkiye Şeker Fabrikaları AŞ (TürkŞeker) ise 7,4 milyon ton şeker pancarı alımı yapmayı planlıyor.
Türkiye'de Ekim 2026 itibarıyla 19 KİT faaliyet gösteriyor. Bu kuruluşların yanı sıra özelleştirme programında bulunan ve kamu payı yüzde 50'nin üzerinde olan bazı şirketler de KİT dengesi kapsamında takip ediliyor.
2027 Yılında Alınması Planlanan Ürün Miktarları
Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'nda yer alan hedeflere göre üç kamu kuruluşunun 2027 yılı alım planları şöyle:
TMO: 5 milyon ton buğday ve 1,5 milyon ton mısır
ÇAYKUR: 700 bin ton yaş çay
TürkŞeker: 7,4 milyon ton şeker pancarı
Söz konusu alımların, kamu kuruluşlarının gelecek yılki tarım ve gıda faaliyetleri kapsamında gerçekleştirilmesi öngörülüyor.
KİT'lerin 754,2 Milyar Liralık Yatırım Yapması Hedefleniyor
Program kapsamında KİT'lerin 2027 yılında toplam 754,2 milyar lira yatırım yapması hedefleniyor. KİT'ler ile özelleştirme portföyünde izlenen kuruluşların aynı dönemde 137 milyar lira finansman fazlası vermesi öngörülüyor.
Bu hedefin gerçekleşmesinde makroekonomik büyüklüklerin yanı sıra enerji ve gıda fiyatlarının öngörülen seviyelerde seyretmesi ve programlanan fiyat ayarlamalarının yapılabilmesi önem taşıyor.
Toplam KİT yatırımları içerisinde önemli paya sahip olan Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO), Karadeniz'de keşfedilen doğal gaz rezervine yönelik Sakarya Doğal Gaz Sahası Geliştirme Projesi'ni sürdürecek. Proje kapsamında 2027 yılında doğal gaz arzının artırılması hedefleniyor.
TPAO, Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ), Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ), Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) ve Elektrik Üretim AŞ'nin (EÜAŞ) yatırımlarının bir bölümünün dış proje kredileriyle finanse edilmesi planlanıyor.
KİT'lerde Yönetim ve Personel Düzenlemeleri Yapılacak
2027 yılında KİT'lerin üst yönetiminde kurumsal yönetim anlayışının güçlendirilmesi hedefleniyor. Kamu işletmelerinin ve yönetim kurullarının hesap verebilirliğini artırmak amacıyla bu kuruluşların statü ve konumlarının yeniden belirlenmesi planlanıyor.
Yönetişim reformu kapsamında KİT'lerin faaliyetleri ticari olan ve ticari olmayan faaliyetler şeklinde yeniden sınıflandırılacak.
Ayrıca özel sektörle rekabet halinde olan, ileri teknoloji, Ar-Ge ve bilgi birikimi gerektiren alanlarda faaliyet gösteren KİT'lerde nitelikli personel istihdamının kolaylaştırılması amaçlanıyor. Bu doğrultuda esnek ve rekabetçi ücret düzenlemeleri üzerinde çalışılacak.
Kamuya yönelik faaliyetlerle ticari faaliyetlerin birbirinden ayrılabilmesi için etkin maliyet muhasebe sistemine geçilmesi, mevcut bilgi sistemi altyapısının da dijital dönüşüm kapsamında iyileştirilmesi öngörülüyor.
Özelleştirme Çalışmaları Devam Edecek
2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'na göre özelleştirme portföyünde bulunan şirket ve varlıkların özelleştirilmesine devam edilecek. Özelleştirme potansiyeli taşıyan yeni şirket ve varlıkların da portföye dahil edilmesi planlanıyor.
Özelleştirme süreçlerinde uzun vadeli sektörel öncelikler doğrultusunda hareket edilecek. Halka arz dahil olmak üzere yeni ve alternatif yöntemlerin kullanılması hedefleniyor.
İşletme hakkı devri yöntemiyle özelleştirilmesi planlanan varlık ve tesislere ilişkin işlemlerin tamamlanması da programda yer aldı.
Yedieminlik hizmetlerinin özelleştirilmesine yönelik hazırlık çalışmaları kapsamında sektörel analiz ve değer tespit çalışmaları için danışmanlık hizmeti alınacak. Özelleştirme planlamasında bulunmayan şirket, varlık ve hizmetlerin programa dahil edilmesine yönelik hazırlıklar da yapılacak.
Fon Gelirleri İçin 823,2 Milyar Liralık Hedef
Programda 2027 yılı fon gelirleri ve giderlerine ilişkin hedefler de açıklandı.
Bütçe içi Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu ile bütçe dışı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik, Savunma Sanayii Destekleme ve Özelleştirme fonlarının toplam gelirinin 823,2 milyar lira olması hedefleniyor.
Aynı dönemde fon giderlerinin 724,2 milyar lira, fon sistemi gelir-gider fazlasının ise 99 milyar lira olarak gerçekleşmesi öngörülüyor.
Özelleştirme Fonu'nun 2027 yılında 148 milyar lira özelleştirme geliri elde etmesi de hedefler arasında bulunuyor.