Türkiye'nin son yıllardaki en büyük yabancı yatırım projelerinden biri olarak gösterilen BYD'nin Manisa yatırımıyla ilgili dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Çin merkezli otomotiv üreticisinin 1 milyar dolarlık üretim tesisi projesini askıya aldığı belirtilirken, kararın arkasındaki nedenlere ilişkin yeni iddialar ortaya atıldı.
Temmuz 2024'te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla imzalanan yatırım protokolü, Türkiye'nin elektrikli araç üretiminde önemli bir merkez haline gelmesi açısından kritik bir adım olarak değerlendirilmişti. Ancak aradan geçen süreye rağmen projede somut ilerleme kaydedilmemesi dikkat çekmişti.
1 Milyar Dolarlık Yatırım İçin Protokol İmzalanmıştı
BYD ile Türkiye arasında yapılan anlaşma kapsamında şirketin Manisa'da üretim tesisi kurması planlanıyordu.
Projenin toplam yatırım büyüklüğünün 1 milyar dolar olduğu açıklanırken, anlaşma sayesinde şirketin Türkiye pazarında çeşitli vergi ve gümrük avantajlarından yararlanacağı ifade edilmişti.
Ancak protokolün imzalanmasının ardından geçen yaklaşık iki yıllık süreçte fabrikanın inşasına yönelik önemli bir adım atılmadı.
ABD Faktörünün Etkili Olduğu İddia Edildi
Middle East Eye'dan Ragıp Soylu'nun aktardığı bilgilere göre yatırımın askıya alınmasında ABD faktörünün etkili olduğu öne sürüldü.
İddiaya göre Çin yönetimi, Türkiye'nin 2015 yılında Çin ile yaptığı yaklaşık 3,4 milyar dolarlık hava savunma sistemi anlaşmasını ABD'nin baskıları sonrasında iptal etmesini unutmuş değil.
Pekin yönetiminin bu gelişmeyi iki ülke arasındaki ilişkilerde önemli bir güven sorunu olarak değerlendirdiği belirtiliyor.
Çinli yetkililerin, söz konusu olayın Türkiye'nin uzun vadeli ticari ortaklıklar açısından güvenilirliği konusunda soru işaretleri yarattığını düşündüğü ifade ediliyor.
Sincan Politikaları Da Gündemde
Yatırımın geleceğini etkileyen unsurlar arasında Türkiye'nin Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ne yönelik politikalarına yaklaşımının da yer aldığı ileri sürüldü.
Yaklaşık 12 milyon Uygur Türkünü ilgilendiren insan hakları tartışmalarında Ankara'nın izlediği politikanın Pekin açısından beklentileri tam olarak karşılamadığı iddia edildi.
Uluslararası insan hakları kuruluşlarının Çin'in bölgedeki uygulamalarına yönelik eleştirilerinin sürdüğü belirtilirken, Türkiye'nin bu konuda daha temkinli bir diplomasi yürüttüğü ifade ediliyor.
Manisa Projesinin Geleceği Belirsizliğini Koruyor
Ortaya atılan iddiaların ardından gözler yeniden BYD'nin Manisa yatırımına çevrildi.
Şirket tarafından projenin tamamen iptal edildiğine yönelik resmi bir açıklama bulunmazken, yatırımın askıya alınmasının ardından sürecin nasıl ilerleyeceği merak konusu oldu.
Siyasi ve diplomatik gelişmelerin yatırım kararları üzerindeki etkisinin devam ettiği belirtilirken, projenin ilerleyen dönemde yeniden gündeme gelip gelmeyeceği konusunda net bir takvim bulunmuyor.
Türkiye Yeni Yatırımlar İçin Adım Atmayı Planlıyor
Yatırımın askıya alınmasının ardından Türkiye'nin yatırım ortamını güçlendirmeye yönelik yeni adımlar üzerinde çalıştığı ifade ediliyor.
Özellikle elektrikli araç üretimi ve yüksek teknoloji yatırımlarında uluslararası şirketleri çekmeye yönelik politikaların önümüzdeki dönemde de devam etmesi bekleniyor.
BYD'nin Manisa projesiyle ilgili nihai kararın ise önümüzdeki süreçte yapılacak görüşmeler ve uluslararası gelişmeler doğrultusunda şekillenebileceği değerlendiriliyor.