İstanbul'da konut sahipleri ve kiracılar için aidat giderleri giderek daha büyük bir yük haline geliyor. Birçok sitede ortak kullanım alanlarının ve hizmetlerin maliyetleri nedeniyle yükselen aidatlar, bazı projelerde kira bedelleriyle yarışır seviyeye ulaştı. Yeni zam döneminin yaklaşmasıyla birlikte gözler site yönetimlerinin belirleyeceği bütçelere çevrildi.
Son 5 yılda yüzde 300'ü aşan artış yaşanan aidatlarda, İstanbul'un bazı bölgelerinde aylık ödeme 70 bin TL seviyesine kadar yükseldi. Artık ev arayan kiracılar kadar konut satın almayı düşünen yatırımcılar da dairenin fiyatının yanında aidat tutarını sorguluyor.
Lüks Sitelerde Aidat 70 Bin TL'ye Kadar Çıktı
İstanbul'un Beşiktaş, Şişli ve Sarıyer ilçelerindeki lüks konut projelerinde aylık aidatlar 45 bin TL ile 70 bin TL arasında değişiyor. Butik sitelerde ise aidatların 3-5 bin TL'nin altına düşmediği belirtiliyor.
Bağcılar ve Ümraniye gibi ilçelerde de daha küçük apartmanlarda aidat ödemeleri dikkat çekiyor. Güvenlik ve kapıcı hizmeti bulunmayan, 8-10 daireli apartmanlarda bile fatura ve temizlik bedeli adı altında aylık 1.500-2.000 TL arasında ödeme toplanıyor.
Aidatların Büyük Bölümü Personel Giderlerine Ayrılıyor
Özellikle yüksek aidatların konuşulduğu lüks sitelerde toplam giderlerin yaklaşık yüzde 55'ini personel maliyetleri oluşturuyor. Enerji tüketimi, güvenlik hizmetleri, bakım çalışmaları ve havuz giderleri de aidatların yükselmesinde etkili oluyor.
Az sayıda dairenin bulunduğu sitelerde ortak giderlerin daha az haneye bölünmesi, daire başına düşen aidat tutarını artırıyor.
Bununla birlikte bazı site yönetimlerinin asansör, personel ve fatura giderlerinin toplam maliyetinin 3-4 katı tutarında aidat topladığı da belirtiliyor. Yönetimlerin kasasında milyonlarca lira birikebilirken, bu paraların kullanımına yönelik yeterli denetimin bulunmaması tartışma konusu oluyor.
Yüksek Aidatlar Konut Yatırımcılarını da Etkiliyor
Kira bedelleriyle yarışan aidatlar, konut yatırımı yapmak isteyenlerin tercihlerini de değiştirmeye başladı. Özellikle 1+0 ve 1+1 dairelere yönelik talebin yüksek aidatlar nedeniyle gerilediği ifade ediliyor.
Dairenin boş kalması durumunda bile aidat ödeme yükümlülüğü mülk sahibine ait oluyor. Ödemelerin yapılmaması halinde ise borç nedeniyle icra takibi başlatılabiliyor.
Bu nedenle konut yatırımcıları satın almayı düşündükleri dairenin satış fiyatından önce aidatını araştırırken, kiracılar da taşınacakları evin aylık toplam giderini öğrenmeye çalışıyor.
Aidat Artışında Kat Malikleri Kurulunun Onayı Gerekecek
Mayıs ayında yürürlüğe giren düzenlemeyle birlikte işletme projesi ve aidat artışlarında kat malikleri kurulunun onayı zorunlu hale geldi. Böylece site yöneticilerinin tek başına aidat belirlemesinin önüne geçilmesi amaçlandı.
Ancak sitelerin yıllık bütçeleri, faturaları, yönetim ücretleri ve hizmet alımları için alınan tekliflerin dijital ortamda maliklerle paylaşılmaması, şeffaflık tartışmalarını gündemde tutuyor.
Yüksek bütçeli site yönetimlerinin bağımsız denetime tabi tutulması da öneriler arasında yer alıyor. Ayrıca belediyeler bünyesinde kurulabilecek Site Danışma Birimleri aracılığıyla ücretsiz bütçe analizi, enerji etüdü, ortak hizmet alımı ve hukuki destek sağlanması öneriliyor.