Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, prim sistemiyle çalışan işçilerin kıdem tazminatı hesabına ilişkin emsal niteliğinde bir karara hükmetti. Yüksek Mahkeme, satış performansına bağlı olarak ödenen ve miktarı dönemsel olarak değişen primlerin, kıdem tazminatına esas alınan giydirilmiş ücrete dahil edilmesi gerektiğine karar verdi.
Kararda, primlerin her ay düzenli ödenmemesi veya tutarlarının değişkenlik göstermesinin, bu ödemelerin kıdem tazminatı hesabı dışında bırakılması için yeterli bir gerekçe oluşturmayacağı vurgulandı.
Dava Takım Liderinin Başvurusu Üzerine Açıldı
Karara konu olan süreç, bir iş yerinde takım lideri olarak görev yapan çalışanın iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesiyle başladı.
Davacı işçi, temel maaşının yanı sıra satış performansına göre prim aldığını, ayrıca yemek, ulaşım ve özel sağlık sigortası gibi yan haklardan yararlandığını belirtti.
İşçi, yasal çalışma süresinin üzerinde çalıştırıldığını, sayım, eğitim ve toplantılar nedeniyle fazla mesai yaptığını ifade ederek şu gerekçelerle dava açtı:
Fazla çalışma ücretlerinin ödenmemesi,
Satış kotasının keyfi şekilde belirlenmesi,
Prim hakkının sınırlandırılması,
Eşitlik ilkesine aykırı uygulamalar,
Psikolojik baskı (mobbing) uygulanması.
Davacı, bu nedenlerle kıdem tazminatı ile birlikte fazla mesai ve diğer işçilik alacaklarının tahsilini talep etti.
İşveren İddiaları Kabul Etmedi
Davalı işveren ise işçinin herhangi bir haklı neden olmaksızın istifa ettiğini savundu.
Savunmada;
Tüm işçilik alacaklarının eksiksiz ödendiği,
Satış primlerinin tamamen hedefe bağlı olduğu,
Davacının satış hedeflerini gerçekleştiremediği,
Fazla çalışmaların denkleştirildiği ve bordrolara yansıtılarak ödendiği
ileri sürülerek davanın reddi istendi.
İlk Derece Mahkemesi İşçiyi Haklı Buldu
Dosyayı inceleyen İş Mahkemesi, puantaj kayıtlarının bulunduğu dönemler için belgeleri esas aldı ve 19,5 saatlik ödenmemiş fazla çalışma bulunduğunu tespit etti.
Belge bulunmayan dönemlerde ise tanık beyanlarını değerlendiren mahkeme, iş sözleşmesinin feshedildiği tarihte ödenmeyen fazla mesai alacağının bulunduğuna hükmederek işçinin haklı nedenle fesih yaptığı sonucuna ulaştı ve taleplerini kısmen kabul etti.
İstinaf Mahkemesi Primleri Hesap Dışında Bıraktı
İşverenin kararı istinafa taşımasının ardından dosyayı inceleyen Bölge Adliye Mahkemesi, işçinin haklı nedenle fesih yaptığı yönündeki tespiti yerinde buldu.
Ancak bordrolarda "ÇPS Bonus" adıyla yer alan prim ödemelerinin süreklilik göstermediğini değerlendiren mahkeme, bu ödemeleri kıdem tazminatına esas alınan giydirilmiş ücret hesabına dahil etmedi.
Yargıtay'dan Emsal Niteliğinde Karar
Kararın temyiz edilmesi üzerine dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin önüne geldi.
Yargıtay, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca kıdem tazminatına esas ücret belirlenirken yalnızca temel ücretin değil, para ve para ile ölçülebilen sürekli nitelikteki tüm hakların dikkate alınması gerektiğini hatırlattı.
Kararda;
Prim,
Yakacak yardımı,
Giyecek yardımı,
Kira yardımı,
Aydınlatma yardımı,
Servis hizmeti,
Yemek yardımı,
Özel sağlık sigortası,
Hayat sigortası
gibi ödemelerin de giydirilmiş ücret kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Primlerin Ortalama Tutarı Hesaplanmalı
Yargıtay, satış performansına bağlı olarak değişkenlik gösterse bile prim ödemelerinin genişletilmiş ücret kapsamında yer aldığını vurguladı.
Dosyadaki bordrolar, tanık anlatımları ve taraf beyanlarına göre işçinin hedeflerini gerçekleştirdiği dönemlerde düzenli olarak prim aldığına dikkat çeken Daire, son bir yılda ödenen primlerin aylık ortalamasının hesaplanarak giydirilmiş ücrete eklenmesi gerektiğine hükmetti.
Bu hesaplama yapılmadan prim ödemelerinin tamamen kıdem tazminatı hesabı dışında bırakılmasını hukuka aykırı bulan Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi kararını oy birliğiyle bozdu.