Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, 4857 sayılı İş Kanunu kapsamı dışında bulunan ev hizmetleri, tarım ve hayvancılık alanlarında çalışan milyonlarca kişiyi ilgilendiren emsal niteliğinde bir karar verdi. Yüksek Mahkeme, bu alanlarda çalışan kişilerin iş sözleşmelerinin haksız şekilde sona erdirilmesi halinde Türk Borçlar Kanunu hükümleri kapsamında ihbar tazminatına hak kazanabileceğine hükmetti.
Karar, uzun yıllardır İş Kanunu kapsamı dışında kalan çalışanların haklarına ilişkin önemli bir değerlendirme olarak öne çıktı.
At Çiftliğinde Çalışan Çiftin Davası Emsal Oldu
Karara konu olan olayda, bir at çiftliğinde yaklaşık 5 yıl boyunca çalışan Z.M. ve S.M. isimli çift, herhangi bir tazminat ödenmeden işten çıkarıldıklarını belirterek yargıya başvurdu.
Davacılardan S.M., çiftlikte bulunan 15 at, 1 inek ve 2 köpeğin bakımını üstlendiğini, ahır temizliği ve bahçe işleriyle ilgilendiğini ifade etti. Eşi Z.M. ise ev işleri ve yemek hazırlama görevlerini yerine getirdiğini belirtti.
Çift, iş sözleşmelerinin haksız ve ihbarsız şekilde sona erdirildiğini ileri sürerek;
• Kıdem tazminatı
• İhbar tazminatı
• Fazla mesai alacakları
• Yıllık izin ücretleri
• Tatil günü alacaklarının tahsilini talep etti.
Yerel Mahkeme Talepleri Reddetti
Davalı işveren ise S.M.’nin at bakıcısı olarak görev yaptığını ve yaptığı işin İş Kanunu kapsamında değerlendirilmeyeceğini savundu. Ayrıca davacının günün büyük bölümünde çalışmadığını ileri sürerek davanın reddini istedi.
Dosyayı inceleyen 1. İş Mahkemesi, at bakıcılığı yapan S.M.’nin seyis olarak çalıştığını ve bu nedenle İş Kanunu hükümlerinden yararlanamayacağını belirtti. Mahkeme ayrıca Z.M.’nin de ev hizmetlerinde görev yaptığını tespit ederek her iki davacının taleplerini reddetti.
Yargıtay'dan Dikkat Çeken İhbar Tazminatı Kararı
Yerel mahkeme kararının temyiz edilmesi üzerine dosya Yargıtay 9. Hukuk Dairesi tarafından incelendi.
Yargıtay, işverenin iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini ispatlayamadığını belirledi. Dosyada çalışanların işe gelmediğine ilişkin herhangi bir devamsızlık tutanağının bulunmadığı da tespit edildi.
Kararda şu ifadelere yer verildi:
"Davalı işverence dosyaya davacılar hakkında işe gelmedikleri iddia edilen günlere ilişkin herhangi bir devamsızlık tutanağı ibraz edilmemiştir. Belirtilen hususlar ve dosya kapsamı dikkate alındığında; davacıların iş sözleşmelerinin davalı işverence feshedildiği ancak ispat yükü üzerinde olan işverence feshin haklı nedene dayalı olduğunun ispatlanamadığı anlaşılmıştır."
Türk Borçlar Kanunu Hükümleri Uygulanacak
Yargıtay, yapılan işlerin niteliği nedeniyle davacıların kıdem tazminatına hak kazanamayacağını değerlendirdi. Ancak iş sözleşmelerinin belirsiz süreli olması nedeniyle Türk Borçlar Kanunu'nun 432 ve 438'inci maddeleri kapsamında ihbar tazminatı talep edebileceklerine hükmetti.
Böylece ev hizmetlerinde, tarım ve hayvancılık sektöründe çalışan ve İş Kanunu kapsamı dışında kalan kişiler için önemli bir içtihat oluşmuş oldu.
Karar Milyonlarca Çalışanı İlgilendiriyor
Uzmanlara göre karar, özellikle ev hizmetlerinde çalışanlar, çiftlik işçileri, hayvancılık sektöründeki çalışanlar ve İş Kanunu kapsamı dışında kalan diğer meslek grupları açısından emsal niteliği taşıyor.
Bundan sonraki süreçte benzer durumdaki çalışanlar, iş sözleşmelerinin haksız şekilde sona erdirildiğini ispatlamaları halinde Türk Borçlar Kanunu hükümlerine dayanarak ihbar tazminatı talebinde bulunabilecek.