İşçi ve işveren ilişkilerinde uzun süredir tartışma konusu olan “jet arabuluculuk” uygulamasına ilişkin Yargıtay’dan dikkat çeken emsal karar çıktı. Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, işten çıkarıldığı gün hızlı şekilde arabulucuya yönlendirilerek belge imzalatılan işçilerin özgür iradeyle hareket etmiş sayılamayacağına hükmetti.
Kararda, işçinin baskı altında veya psikolojik olarak zayıf durumda bulunduğu süreçte alınan imzaların hukuken geçersiz kabul edilebileceği vurgulandı.
Yargıtay “Jet Arabuluculuk” Uygulamasına Sınır Getirdi
SGK Uzmanı İsa Karakaş’ın Türkiye Gazetesi’ndeki değerlendirmesine göre Yargıtay, son dönemde bazı işverenlerin sıkça başvurduğu “jet arabuluculuk” yöntemine açık şekilde sınır çizdi.
Mahkeme, işten çıkarılan işçinin aynı gün içinde arabulucuya götürülerek haklarından feragat ettirilmesinin gerçek bir müzakere ortamı oluşturmadığını belirtti.
Kararda, bu yöntemin işçinin dava açmasının önüne geçmek amacıyla kullanılmasının hukuka uygun olmadığı ifade edildi.
Sağlık Sorunu Yaşayan İşçinin İmzaları Tartışma Yarattı
Emsal karara konu olan olayda, bir fabrikada 6 yıldan uzun süredir çalışan ve ağır anksiyete tedavisi gören işçinin iş akdi sağlık sorunları gerekçesiyle feshedildi.
İddiaya göre yoğun ilaç kullanan işçi, işten çıkarıldığı gün işverenin anlaşmalı olduğu arabulucunun ofisine götürüldü.
Burada işçiye tüm haklarının ödeneceği belirtilerek çeşitli belgeler imzalatıldı. Ancak daha sonra aynı iş yerinde 3 yıllık kıdeme sahip başka bir çalışanın aldığı tazminattan daha düşük ödeme yapıldığı ortaya çıktı.
Bunun üzerine işçi yargı yoluna başvurdu.
Mahkemeler “Hak İhlali” Tespiti Yaptı
İş Mahkemesi, işçinin işten çıkarıldığı gün arabuluculuk sürecine dahil edildiğini ve sağlıklı değerlendirme yapabilmesi için yeterli zaman verilmediğini belirledi.
Mahkeme, imzalanan tutanakların geçersiz olduğuna karar verdi.
Kararda ayrıca:
İşçinin özgür iradesiyle süreci başlattığına dair somut delil bulunmadığı
İşçiye yasal haklarının dışında makul ek fayda sağlanmadığı
İşten çıkarma ve arabuluculuk işlemlerinin aynı gün tamamlandığı
ifadelerine yer verildi.
İşverenin yaptığı istinaf başvurusu da Bölge Adliye Mahkemesi tarafından reddedildi.
İstinaf mahkemesi, ağır ilaç kullanan işçinin zayıf durumundan faydalanıldığını ve gerçek bir pazarlık ortamı oluşmadığını vurguladı.
Yargıtay Kararı Onadı
Dosyayı son olarak inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, Bölge Adliye Mahkemesi’nin kararını hukuka uygun bularak onadı.
Kararla birlikte:
İşçinin baskı altında bulunduğu anda alınan imzaların geçersiz sayılabileceği
İşverenin hızlı arabuluculuk yöntemiyle dava hakkını ortadan kaldıramayacağı
Gerçek müzakere ortamı oluşmadan yapılan anlaşmaların hukuki koruma görmeyeceği
netleşmiş oldu.
İş Dünyasında Yeni Dönem Başlayabilir
Uzmanlara göre Yargıtay’ın verdiği bu karar, iş hukukunda önemli bir dönüm noktası olacak.
Özellikle işten çıkarıldığı gün arabuluculuk masasına oturtulan çalışanların açacağı davalarda bu kararın emsal niteliği taşıyacağı belirtiliyor.
Kararın ardından işverenlerin arabuluculuk süreçlerinde daha dikkatli hareket etmek zorunda kalabileceği değerlendiriliyor.