Yapay zeka teknolojilerinin hızla gelişmesi, dünya genelinde ekonomi, savunma, sağlık, enerji ve finans sektörlerinde tarihi dönüşümleri beraberinde getirdi. Ülkeler arasındaki rekabet özellikle son yıllarda büyük ölçüde artarken, yapay zeka yatırımlarında da rekor üstüne rekor kırılmaya başladı.
Çip teknolojileri, veri merkezleri, grafik işleme altyapıları ve enerji sistemlerine yönelik yatırımlar küresel teknoloji şirketlerinin öncelikli alanları arasında yer alıyor. Nvidia, AMD, Microsoft, Google, Amazon ve Huawei gibi teknoloji devlerinin milyarlarca dolarlık yatırımları yalnızca teknoloji sektörünü değil, enerji, yarı iletken ve savunma sanayisini de doğrudan etkiliyor.
Yapay Zeka Yatırımları 757 Milyar Doları Aştı
Stanford Üniversitesi tarafından yayımlanan araştırmaya göre, 2013-2025 döneminde ülkelerin özel sektör yapay zeka yatırımları toplam 757,3 milyar dolara ulaştı.
En dikkat çekici sıçrama ise geçen yıl yaşandı. Şirketler yalnızca 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 127,5 artışla toplam 344,7 milyar dolarlık yapay zeka yatırımı gerçekleştirdi. Böylece son 12 yıllık toplam yatırımların yaklaşık yarısı tek bir yılda yapılmış oldu.
ABD Açık Ara Önde, Çin Takibini Sürdürüyor
2025 yılında yapılan yatırımların 285,9 milyar dolarlık kısmını ABD merkezli şirketler gerçekleştirdi. Çinli şirketlerin “bilinen” yatırımları 12,4 milyar dolar olurken, Birleşik Krallık şirketleri 5,9 milyar dolarlık yatırımla üçüncü sırada yer aldı.
Uzmanlar, bazı ülkeler ve şirketlerin yatırımlarını gizli yürütmesi nedeniyle gerçek rakamların açıklanan verilerin de üzerinde olabileceğini belirtiyor.
Kurumsal ve diğer yan yatırımlar dahil edildiğinde ise toplam yapay zeka yatırımı geçen yıl yüzde 129,9 artışla 581,7 milyar dolara yükseldi.
Fonlanan Şirket Sayısında ABD Lider
ABD, yapay zeka alanında fonlanan şirket sayısında da ilk sırada yer aldı.
Açıklanan verilere göre:
- ABD’de 1953 şirket
- Birleşik Krallık’ta 172 şirket
- Çin’de ise 161 şirket
yatırım desteği aldı.
Buna karşılık Çin, yapay zeka alanındaki yayın, atıf ve patent üretiminde lider konumda bulunuyor. Çin’in yalnızca geçen yıl 35 patent aldığı belirtildi.
Türkiye Yeni Yapay Zeka Stratejisini Hazırlıyor
Türkiye de son yıllarda yapay zeka projelerine ağırlık veren ülkeler arasında yer alıyor. Stanford Üniversitesi raporunda Türkiye’ye ilişkin yatırım verileri yer almasa da Ankara’nın yeni bir strateji hazırlığında olduğu belirtildi.
Kurban Bayramı sonrası kamuoyuyla paylaşılması beklenen yeni Eylem Planı ile yapay zeka yatırımlarının artırılması hedefleniyor.
2021-2025 dönemini kapsayan Ulusal Yapay Zeka Stratejisi kapsamında daha önce 6 öncelik alanı ve 119 tedbir belirlenmişti. Yeni stratejiyle birlikte kamu ve özel sektörde yapay zeka kullanımının daha da yaygınlaştırılması planlanıyor.
Yapay Zeka Yasaları Hızla Artıyor
Yapay zekanın oluşturduğu ekonomik fırsatların yanında güvenlik ve etik tartışmalar da hız kazandı.
Veri güvenliği
Kişisel mahremiyet
Dezenformasyon
Telif hakları
Algoritmik şeffaflık
gibi başlıklar hükümetlerin en önemli gündem maddeleri arasında yer alıyor.
Avrupa Birliği’nin “AI Act” düzenlemesi, ABD’deki güvenlik odaklı tartışmalar ve Çin’in devlet merkezli yaklaşımı farklı regülasyon modellerini ortaya çıkardı.
2016 yılına kadar G20 ülkelerinde yapay zekaya ilişkin hiçbir yasa bulunmazken, geçen yıl sonunda bu sayı 150’ye yükseldi.
ABD 25 yasa ile ilk sırada yer alırken:
Güney Kore 17 yasa
Fransa 10 yasa
Japonya 10 yasa
ile dikkat çekti.
Yapay Zeka Sağlıktan Savunmaya Her Alanı Değiştiriyor
Yapay zeka teknolojileri artık yalnızca teknoloji şirketlerinin değil, tüm sektörlerin temel dönüşüm aracı haline geldi.
Tarım sektöründe:
- Sensörler
- Uydu görüntüleri
- Dron sistemleri
- akıllı sulama ve ürün planlamasında kullanılıyor.
- Sağlık alanında yapay zeka:
- Erken teşhis
- Tıbbi görüntüleme
- İlaç geliştirme
- Hasta takibi
- Kişiselleştirilmiş tedavi
süreçlerinde etkin rol üstleniyor.
Ulaştırma sektöründe ise:
- Otonom araçlar
- Akıllı yollar
- Trafik yönetimi
- Rota optimizasyonu
yakıt tasarrufu sistemleri öne çıkıyor.
Savunma Sanayisinde Yeni Dönem Başladı
Savunma sanayisinde yapay zeka artık stratejik unsur olarak değerlendiriliyor.
- Otonom sistemler
- Görüntü işleme
- Hedef tespiti
- Elektronik harp
- Siber güvenlik
- Karar destek sistemleri
gibi alanlarda yapay zekanın yoğun şekilde kullanıldığı belirtiliyor.
Son yıllarda yaşanan savaşlarda da yapay zeka teknolojilerinden aktif şekilde yararlanıldığı ifade edildi.
Dolandırıcılık Riskleri Yeni Düzenlemeleri Zorluyor
Uzmanlar, yapay zekanın ekonomik büyüme açısından büyük fırsatlar sunduğunu ancak dolandırıcılık ve usulsüzlük faaliyetleri açısından da yeni riskler oluşturduğunu belirtiyor.
Son dönemde yapay zeka destekli dolandırıcılık yöntemlerinin artması nedeniyle ülkelerin yeni güvenlik ve denetim sistemleri üzerinde çalıştığı ifade ediliyor.