Türkiye genelinde ağustos ayının ilk günlerinden itibaren etkisini artırması beklenen eyyam-ı bahur sıcaklıkları için uzmanlardan peş peşe uyarılar geldi. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Başkanı Prof. Dr. Hüseyin Toros, özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde 40 derecenin üzerindeki sıcaklıkların, Marmara Bölgesi'nde ise yüksek nemin bunaltıcı hava koşullarına neden olacağını belirtti.
Toros, atmosferik tahmin modellerine göre çarşamba gününden itibaren Türkiye genelinde hava sıcaklıklarının mevsim normallerinin üzerine çıkacağını ifade etti.
Eyyam-ı Bahur Nedir?
Prof. Dr. Hüseyin Toros, halk arasında "eyyam-ı bahur" olarak bilinen dönemin meteorolojide belirli tarihlere sahip resmi bir hava olayı olmadığını söyledi.
Bazı takvimlerde bu dönemin 31 Temmuz-7 Ağustos, bazılarında ise 1-8 Ağustos tarihleri arasında gösterildiğini belirten Toros, eyyam-ı bahurun yılın en sıcak günlerini ifade eden geleneksel bir tanımlama olduğunu kaydetti.
Toros, bu sıcaklıkların her yıl aynı tarihlerde ve aynı şiddette yaşanmasının beklenemeyeceğini, ancak bu yılın ilk ağustos günlerinde Türkiye'nin önemli bölümünde sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerine çıkmasının beklendiğini dile getirdi.
Güneydoğu'da Sıcaklık, İstanbul'da Nem Etkili Olacak
Geçen yıl eyyam-ı bahur döneminde Türkiye genelinde sıcaklık rekorlarının kırıldığını hatırlatan Prof. Dr. Hüseyin Toros, bu yıl sıcak hava dalgasının doğu bölgelerine Arap Yarımadası, batı bölgelerine ise Afrika üzerinden ulaşacağını söyledi.
Toros, sıcaklıkların bölgelere göre farklı hissedileceğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
"Güneydoğu Anadolu'da temel risk unsuru yüksek hava sıcaklığı olacak. İstanbul gibi Marmara'nın kıyı kesimlerinde ise yüksek nem nedeniyle hissedilen sıcaklık daha fazla artacak. 3 Ağustos Pazartesi İstanbul'da sıcaklıklar 30, 4 Ağustos Salı ise 32 dereceye çıkıyor. Eyyam-ı bahur sürecinde sıcaklıklar Güneydoğu Anadolu'da 40 derecenin üzerine, çarşambadan itibaren tüm Türkiye'de normalin üzerine çıkacak."
Türkiye'de Uzun Süreli Isınma Eğilimi Devam Ediyor
Prof. Dr. Hüseyin Toros, kısa süreli sıcak hava dalgaları ile iklim değişikliğinin birbirinden ayrı değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Meteoroloji Genel Müdürlüğünün 249 istasyondan elde ettiği verilere göre Türkiye'nin ortalama sıcaklığının 1970-1980 döneminde 12,7 derece, 2014-2025 döneminde ise 14,4 dereceye yükseldiğini belirten Toros, iki dönem arasında yaklaşık 1,7 derecelik artış yaşandığını ifade etti.
Türkiye'nin kayıtlardaki en sıcak yılının 15,3 derece ortalama sıcaklıkla 2024, en soğuk yılının ise 11,4 derece ile 1992 olduğunu aktaran Toros, uzun yıllara ait verilerin ülkede belirgin bir ısınma eğilimine işaret ettiğini söyledi.
Meteoroloji Genel Müdürlüğünün 2025 yılı iklim değerlendirmesinin de Türkiye'nin sıcaklık artışları ve aşırı hava olayları bakımından giderek daha yüksek risk altında olduğunu ortaya koyduğunu belirten Toros, sıcak hava dalgalarının gelecekte daha sık, daha uzun süreli ve daha etkili yaşanabileceğine dikkat çekti.
Şehirlerde Isı Adası Etkisi Artıyor
Beton ve asfalt gibi yüzeylerin gün boyunca depoladığı ısıyı gece atmosfere geri verdiğini ifade eden Toros, bu nedenle şehir merkezlerinin kırsal alanlara göre daha sıcak kaldığını ve bunun "şehir ısı adası" olarak adlandırıldığını söyledi.
Büyükşehirlerde yeşil alanların artırılması, gölgelendirme çalışmalarının yaygınlaştırılması ve şehir planlamasında ısı birikimini azaltacak çözümlerin önem taşıdığına dikkat çekti.
Uzmandan 11.00-16.00 Saatleri İçin Kritik Uyarı
Prof. Dr. Hüseyin Toros, sıcak hava koşullarında özellikle yaşlılar, çocuklar, yalnız yaşayan bireyler ile kronik rahatsızlığı bulunan vatandaşların daha yüksek risk altında olduğunu belirtti.
Kalp-damar, solunum ve metabolik hastalığı bulunan kişilerin sıcak hava dönemlerinde daha dikkatli davranmaları gerektiğini ifade eden Toros, bilimsel çalışmalar doğrultusunda şu uyarılarda bulundu:
Günün en sıcak saatleri olan 11.00-16.00 arasında zorunlu olmadıkça açık alanda uzun süre kalınmamalı.
Yeterli miktarda su tüketilmeli.
Açık renkli ve hava geçirgen kıyafetler tercih edilmeli.
Güneş altında uzun süre kalınmamalı.
Fiziksel aktiviteler sabah erken saatlere veya akşam saatlerine bırakılmalı.