Özbekistan’ın geliştirdiği proje, doğal soğuk hava koşullarından yararlanarak suyun buz halinde saklanmasına dayanıyor. Ülkenin ilk yapay buzulu, Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Konferansı’nda tanıtıldı. Uygulamayla kışın depolanan suyun sıcaklıkların yükseldiği dönemlerde kullanılması amaçlanıyor.
Özbekistan Su Kıtlığına Karşı Yapay Buzul Geliştirdi
Su kaynaklarının yetersiz olduğu bölgelerde kullanılmak üzere geliştirilen proje, kış aylarında fazla suyun dondurularak depolanmasını sağlıyor. Yaz aylarında ise buzların erimesiyle ortaya çıkan suyun yeniden kullanılması planlanıyor.
Doğal soğuk hava koşullarından yararlanan sistem, büyük barajlara veya geleneksel su depolama alanlarına ihtiyaç duymadan suyun buz halinde muhafaza edilmesine dayanıyor.
Ice Stupa Teknolojisi Nasıl Çalışıyor?
Projede kullanılan teknoloji, "Ice Stupa" adıyla biliniyor. Sistemde kış aylarında doğal kaynaklardan alınan su, özel borular aracılığıyla belirli bir yüksekliğe taşınıyor.
Daha sonra soğuk havaya püskürtülen su damlacıkları, sıfırın altındaki sıcaklıklarda donarak buz kristallerine dönüşüyor. İşlem devam ettikçe buz kristalleri üst üste birikiyor ve koni şeklinde büyük yapay buzullar oluşuyor.
20 Günde 800 Metreküp Buz Oluşturuldu
Özbekistan'daki ilk pilot uygulama, Kaşkaderya bölgesinin Şehrisebz ilçesine bağlı Sarchashma bölgesinde gerçekleştirildi.
9 Ocak 2026 tarihinde faaliyete geçirilen sistemle yaklaşık 20 gün içerisinde 800 metreküp su buz haline getirildi. Oluşturulan yapay buzulların yüksekliği yaklaşık 8 metreye ulaştı.
İlk uygulamada elde edilen buzların erimesiyle ortaya çıkan sudan yaklaşık 60 hanenin yararlanması sağlandı.
Buzullar Yaz Aylarında Su Kaynağına Dönüşecek
Ice Stupa teknolojisinde su, kış aylarında buz halinde depolanıyor ve havaların ısınmasıyla birlikte yavaş yavaş eriyor.
Eriyen buzlardan elde edilen suyun özellikle ilkbahar ve yaz aylarında tarımsal sulamada ve yerel ihtiyaçların karşılanmasında kullanılması hedefleniyor.
Özbekistan, COP31'de tanıttığı projeyle kış aylarında depolanan suyun sıcak dönemlerde kullanılmasına yönelik yapay buzul uygulamasını gündeme taşıdı.