Anayasa Mahkemesi (AYM), Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde bulunan ve boşanma sonrasında yoksulluk nafakasının süresiz şekilde talep edilmesine imkan sağlayan “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Resmi Gazete’de yayımlanan karar 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Karar yoksulluk nafakasını tamamen ortadan kaldırmazken, nafakanın süresine ilişkin yeni düzenleme için gözler Türkiye Büyük Millet Meclisine çevrildi.
Yeni Düzenleme İçin 9 Aylık Süre Tanındı
Anayasa Mahkemesi, “süresiz olarak” ibaresinin iptaline ilişkin hükmün hemen yürürlüğe girmemesine karar verdi. Mahkeme, kararın uygulanması için dokuz aylık geçiş süresi tanıdı.
Buna göre iptal hükmü 30 Haziran 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.
AYM, bu sürenin iptal sonrasında ortaya çıkabilecek yasal boşluğun önlenmesi amacıyla tanındığını belirtti. Dokuz aylık süreç içerisinde TBMM’nin yoksulluk nafakasının süresine ilişkin yeni bir yasal düzenleme yapması bekleniyor.
AYM Kararı Nafakayı Tamamen Ortadan Kaldırmıyor
Anayasa Mahkemesinin kararıyla yoksulluk nafakasının tamamı kaldırılmadı. Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinden yalnızca “süresiz olarak” ibaresi çıkarılıyor.
Böylece nafakanın süresinin her boşanma dosyasındaki koşullar dikkate alınarak belirlenebilmesinin önü açılıyor.
Mahkeme ayrıca hangi şartlar altında ömür boyu nafaka ödenmesine karar verilebileceğinin kanunda açık şekilde düzenlenmesi gerektiğine işaret etti.
Yoksulluk Nafakası Kimlere Veriliyor?
Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle ekonomik olarak geçim sıkıntısına düşecek eşe diğer eş tarafından yapılan düzenli ödeme olarak tanımlanıyor.
Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesine göre boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek taraf, kusurunun diğer taraftan daha ağır olmaması şartıyla nafaka talebinde bulunabiliyor.
Ödenecek nafakanın miktarı, nafaka yükümlüsünün mali gücü dikkate alınarak belirleniyor. Mevcut düzenlemede nafaka ödemekle yükümlü kişinin kusurlu olması şartı da aranmıyor.
Mevcut Sistemde Nafaka Nasıl Sona Eriyor?
Yoksulluk nafakasının mevcut uygulamada kendiliğinden veya mahkeme kararıyla sona erebildiği durumlar bulunuyor.
Nafaka alan kişinin yeniden evlenmesi ya da taraflardan birinin hayatını kaybetmesi durumunda nafaka kendiliğinden sona eriyor.
Nafaka alan kişinin evlenmeden başka biriyle evliymiş gibi yaşaması, ekonomik durumunun düzelmesiyle yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi halinde ise nafakanın mahkeme kararıyla kaldırılması mümkün oluyor.
Bu şartlardan herhangi birinin ortaya çıkmaması durumunda mevcut düzenleme kapsamında nafaka ödeme yükümlülüğü süresiz şekilde devam edebiliyor.
Süresiz Nafaka Uygulamasının Geçmişi 1988’e Uzanıyor
Türkiye’de yoksulluk nafakasına ilişkin düzenlemenin geçmişi Medeni Kanun’un ilk yıllarına kadar uzanıyor.
Medeni Kanun’un ilk halinde yoksulluk nafakası bir yıl ile sınırlandırılmıştı. Bu süre sınırı 1988 yılında çıkarılan 3444 sayılı Kanun ile kaldırıldı.
Yapılan değişikliğin ardından yoksulluk nafakasının süresiz olarak talep edilebilmesinin önü açıldı.
2001 yılında kabul edilen ve yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nda da süresiz nafaka uygulaması korundu.Anayasa Mahkemesinin son kararıyla 1988 yılından bu yana uygulanan sistemde değişikliğe gidilirken, 30 Haziran 2027’ye kadar TBMM’nin nafaka süresine ilişkin yapacağı yeni düzenleme bekleniyor.