Ceza infaz sistemiyle ilgili yeni bir düzenleme gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Başdanışmanı ve Cumhurbaşkanlığı Hukuk Politikaları Kurulu Başkanvekili Mehmet Uçum, cezaevlerindeki hükümlü sayısının 440 bini geçtiğini belirterek, mevcut sistemin yeniden ele alınmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğünü açıkladı.
Uçum, üzerinde çalışılan düzenlemenin genel af niteliğinde olmadığını belirtirken, infaz sürelerinde bazı iyileştirmelerin gündeme gelebileceğini söyledi. Düzenlemenin henüz teknik çalışma aşamasında olduğu ve kesin kapsamının hazırlanacak metinle ortaya çıkacağı vurgulandı.
Cezaevlerinde Hükümlü Sayısı 440 Bini Geçti
Mehmet Uçum, Türkiye Basın Federasyonu tarafından düzenlenen Anadolu Sohbetleri programında gazetecilerin sorularını yanıtladı.
Açıklamalarında cezaevlerindeki yoğunluğa da değinen Uçum, hükümlü sayısının 440 bini geçtiğini belirtti.
Uçum, konuyla ilgili şu ifadeleri kullandı:
“440'ı geçti cezaevlerindeki hükümlü sayısı. Cezaevleri açısından bir kalabalıklaşma sorunumuz var arkadaşlar. Bu kalabalıklaşma sorununu gidermek için Adalet Bakanlığımızın çok yoğun çalışmaları var. Bu Politikalar Kurulumuzla birlikte yaptıkları çalışmalar da var.”
Genel Bir İnfaz Hukuku Düzenlemesi Üzerinde Çalışılıyor
Uçum, Terörsüz Türkiye süreci kapsamında hazırlanan özel düzenlemenin başka düzenlemelere emsal oluşturmasının doğru olmayacağını belirtti.
Yeni infaz çalışmasının söz konusu özel düzenlemeden bağımsız olarak yürütüldüğünü söyleyen Uçum, şöyle konuştu:
“Bu kanundan tamamen bağımsız olarak. Bu kanun hiçbir şeye emsal olmasın arkadaşlar. Bu kanun özel bir kanun, kendine özgü bir kanun, asla emsal olabilecek bir kanun değil. Ama genel olarak bir infaz hukuku düzenlemesi üzerinde çalışılıyor. Bu çok önemli.”
Uçum’un daha önceki değerlendirmelerinde de 7595 sayılı Kanun’un özel ve geçici nitelikte olduğu, bu düzenlemenin genel infaz taleplerine emsal oluşturmasının doğru olmadığı ifade edilmişti.
Yeni Düzenleme Genel Af Olmayacak
Yeni çalışmanın genel af anlamına gelip gelmediği sorusuna da yanıt veren Uçum, düzenlemenin temel yaklaşımının adil bir infaz sistemi oluşturmak olduğunu söyledi.
Uçum şu ifadeleri kullandı:
“İlkemiz şu: Mahkumlar için adil, mağdurlar için tatminkâr bir infaz sistemine geçiyoruz. Ne mağdurları tatmin etmek konusunda bir zararlandırıcı sonuç doğuracak ne de adil infaz sistemini ihlal edecek uygulamalar yapacağız.”
Dolayısıyla açıklamaya göre üzerinde çalışılan sistem, bütün hükümlüleri kapsayan bir genel af olarak tanımlanmıyor.
İnfaz Sürelerinde Değişiklik Gündeme Gelebilir
Uçum, yeni infaz hukukuna ilişkin çalışmanın içeriğinin henüz kesinleşmediğini belirtti.
Bununla birlikte infaz süreleri konusunda bazı iyileştirmelerin değerlendirilebileceğini söyledi:
“Bu genel bir infaz hukuku düzenlemesi. Burada da yine iyileştirmeler olabilir. Sürelerle ilgili olabilir vesaire. Ama buna ilişkin çalışmaları, parametrelerini Adalet Bakanlığımız zaten çok çalıştı, kurullar çok çalışma yaptı. Önümüzdeki dönemde infaz hukukuna ilişkin reformist bakış açısıyla bunu gündeme getireceğiz.”
Bu açıklama, infaz sürelerinde değişiklik ihtimalinin gündemde olduğunu gösteriyor ancak şu aşamada kaç yıl veya hangi suç grupları için değişiklik yapılacağı açıklanmış değil.
FETÖ Ve Diğer Terör Örgütleri İçin İstisnalar Gündemde
Uçum, yeni infaz düzenlemesinin kapsamına ilişkin sorular üzerine, genel bir düzenleme yapılması halinde bazı istisnaların bulunabileceğini söyledi.
Özellikle FETÖ ve diğer terör örgütleri bakımından devletin hassasiyetlerinin devam ettiğini belirten Uçum, bazı suçlar açısından da farklı uygulamalar yapılabileceğini ifade etti.
Uçum şöyle konuştu:
“Birincisi infaz hukuku düzenlemesi, yani genel düzenleme olsa bile birtakım istisnalar olur değerli arkadaşlar. Özellikle FETÖ ve diğer terör örgütleriyle ilgili devletin hassasiyetleri çok ciddi biçimde devam ediyor. Bu konuda bazı istisnaların korunması beklenir. Suçlar bakımından da istisnalar olabilir. Yani toplumu ciddi biçimde rahatsız eden suçlarla ilgili düzenlemelerde farklı uygulamalar olabilir.”
Düzenlemenin Kapsamı Henüz Kesinleşmedi
Uçum, infaz düzenlemesinin henüz teknik çalışma aşamasında olduğuna dikkat çekti.
Bu nedenle hangi hükümlülerin düzenlemeden yararlanacağı, hangi suçların kapsam dışında bırakılacağı veya infaz sürelerinde ne kadar değişiklik yapılacağı konusunda şu aşamada kesin bir bilgi bulunmuyor.
Uçum, konunun somut bir kanun metnine dönüştürülmesinin ardından daha net şekilde değerlendirilebileceğini belirterek şunları söyledi:
“Bunlar somut olarak ortaya çıktığında tartışılır. Çünkü bu o kadar teknik, zor bir konu ki şu anda bunlara ilişkin somut unsurları ifade etmek çok zor. Ama dediğim gibi FETÖ ve benzeri terör örgütlerine ilişkin istisnalar, kısıtlar konabilir.”
Selahattin Demirtaş Düzenlemeden Yararlanabilecek Mi?
Mehmet Uçum’a ayrıca Selahattin Demirtaş’ın yeni süreç kapsamındaki olası hukuki durumuna ilişkin soru yöneltildi.
Uçum, Demirtaş’ın yargılandığı davadan ceza aldığını belirterek, ilgili yasal süreç tamamlandıktan sonra başvuru yapmasının önünde bir engel bulunmadığını söyledi.
Ancak başvurunun kabul edilip edilmeyeceğine ilişkin nihai değerlendirmenin ilgili mahkeme tarafından yapılacağını ifade etti.
Uçum şu değerlendirmeyi yaptı:
“Şimdi Selahattin Demirtaş sonuçta yargılandığı davadan bir ceza aldı. Cezası infaz edildi. Eğer bu yasayla ilgili Resmi Gazete'de değişme, Meclis Başkanlığı'nın teyidine ilişkin karar ilan edildikten sonra altı aylık süre başladıktan sonra başvurmak isterse başvurmasını sınırlayan bir engel yok. Ama başvuru yaptığında mahkeme dediğim konularda bunun başvurusunu değerlendirecek.”
Uçum, değerlendirmede örgütsel durum, kişi ve suç bakımından kapsam ile istisna suçların dikkate alınacağını ve nihai kararın ilgili mahkeme tarafından verileceğini belirtti.
Uçum’dan Demirtaş’ın Sürece İlişkin Açıklamalarına Değerlendirme
Uçum, Demirtaş’ın daha önce Terörsüz Türkiye sürecini destekleyen açıklamalar yaptığını belirterek, bu tutumun olumlu olduğunu söyledi.
Uçum şöyle konuştu:
“Demirtaş hatırladığım kadarıyla birkaç kez süreci, böyle hatırlıyorum, destekleyen, olumlu açıklama yaptı. Teşekkür de etti. O bile en azından tutumunu belirlemesi bile pozitif bir durum elbette.”
MGK Kararı Üzerinden Eleştiri
Uçum, Demirtaş’ın Milli Güvenlik Kurulu kararına yönelik yaklaşımını da değerlendirdi.
MGK’nın süreç açısından önemli olduğunu belirten Uçum, Demirtaş’ın bu konudaki yaklaşımını eleştirdi ve şöyle konuştu:
“Ama en son Milli Güvenlik Kurulu kararını biraz daha önemsizleştiren bir dil kurması, bayağı kötü bir ironi yapması bu konuya tam vakıf olmadığını gösteriyor. Yani Milli Güvenlik Kurulu teyit kararının ilan edilmesi bu süreç açısından çok önemli bir unsur olmasına rağmen, tarihi önemde bir unsur olmasına rağmen eski ezberlerle adı Milli Güvenlik Kurulu kararı diye bir negatif yaklaşım geliştirilmesi son derece hatalı bir yaklaşım.”
Uçum ayrıca Demirtaş’ın sürece destek vermesini ve kendi hukuki süreçlerinde hukukun gereğinin uygulanmasını istediğini söyledi.
Diğer Terör Örgütleri İçin De Benzer Yöntem Kullanılabilir Mi?
Uçum’a, PKK için yürütülen süreçte kullanılan yöntemin diğer terör örgütleri bakımından da uygulanıp uygulanmayacağı soruldu.
Uçum, farklı terör örgütlerinin koşullarının aynı olmadığını ve devletin gelecekte ortaya çıkacak şartlara göre farklı yöntemler değerlendirebileceğini belirtti.
Uçum şu ifadeleri kullandı:
“Diğer terör örgütlerinin şartlarıyla PKK terör örgütünün ve bağlı unsurlarının şartları niteliksel olarak çok farklı. Benzer şartları uygular mı uygulamaz mı, o devletin o günkü koşullarda ortaya çıkabilecek duruma göre değerlendirebileceğimiz şey.”
Uçum, terör riskinin tasfiyesi amacıyla farklı süreç yönetimlerinin gündeme gelebileceğini ancak bugün itibarıyla gelecekte hangi yöntemin kullanılacağının kesin olarak söylenemeyeceğini ifade etti.
PKK İçin Farklı Bir Süreç Vurgusu
Uçum, PKK'nın Türkiye açısından diğer terör örgütlerinden farklı bir konumda olduğunu savundu.
Örgütün uzun yıllara yayılan faaliyetlerinin can kayıpları, güvenlik ve ekonomik maliyetler bakımından etkilerine dikkat çeken Uçum, PKK meselesinin daha geniş kapsamlı süreçleri etkilediğini söyledi.
Uçum, diğer örgütlerle ilgili süreçlerin ise daha sınırlı alanlarda etkili olabileceğini belirterek farklı koşullarda farklı yöntemlerin kullanılabileceğini ifade etti.