Türkiye, yarı iletken teknolojilerinde dışa bağımlılığı azaltmak ve stratejik çip ihtiyacını yurt içinden karşılamak için yeni bir üretim hamlesine hazırlanıyor. Kimlik ve pasaportlarda kullanılan çiplerin yanı sıra farklı sanayi alanlarında ihtiyaç duyulan yarı iletkenlerin de Türkiye'de üretilmesini sağlayacak tesislerin kurulması planlanıyor.
2027-2029 Orta Vadeli Program'da (OVP) yer alan hedeflerle birlikte Türkiye'nin çip alanındaki tasarım ve araştırma kapasitesinin üretim kabiliyetiyle desteklenmesi ve küresel değer zincirinde daha üst sıralara çıkılması amaçlanıyor.
Çip Üretimi Ekonomik Güvenliğin Temel Unsurlarından Biri
Çipler, günümüzde otomotiv sektöründeki elektronik kontrol ünitelerinden beyaz eşyalardaki motor sürücülerine, güç kaynaklarından sensörlere, haberleşme altyapılarından kritik savunma sistemlerine kadar çok sayıda alanda kullanılıyor.
Bu nedenle çip tedarikinin üretimin sürekliliği açısından kritik öneme sahip olduğu değerlendiriliyor.
Dünya genelinde son yıllarda yaşanan çip arz sorunları da ülkelerin kendi üretim ve tasarım kapasitelerini geliştirmesinin önemini artırdı.
Türkiye de mevcut tasarım ve üretim kabiliyetlerini güçlendirmeyi, araştırma kapasitesini artırmayı ve küresel çip değer zincirinde daha üst basamaklara çıkmayı hedefliyor.
OVP'de Yerli Çip Üretimi Hedefi
2027-2029 Orta Vadeli Program'da teknolojik bağımsızlığın ve ekonomik güvenliğin güçlendirilmesi amacıyla stratejik sektörlerde yerli araştırma-geliştirme (AR-GE), üretim ve yenilik kapasitesinin artırılması temel hedefler arasında gösterildi.
Yarı iletken teknolojileri de bu stratejik alanlar arasında yer aldı.
Programın “Ekonomik Güvenlik ve Dayanıklılık” başlığı kapsamında, kritik teknolojilerde yerli kapasitenin geliştirilmesine yönelik adımlar arasında çip üretim tesislerinin kurulması da bulunuyor.
Kimlik Ve Pasaport Çipleri Türkiye'de Üretilecek
Planlanan üretim tesisleriyle birlikte kimlik, pasaport ve endüstriyel uygulamalarda kullanılan çiplerin yurt içinde üretilmesi hedefleniyor.
Böylece kritik ürünlerde dış kaynaklara olan bağımlılığın azaltılması amaçlanıyor.
Yalnızca üretim kapasitesinin artırılması değil, çip sektöründe;
AR-GE,
Çip tasarımı,
Üretim,
Ticarileştirme
kabiliyetlerinin de geliştirilmesi planlanıyor.
Milli projelerle Türkiye'nin küresel çip yarışında daha güçlü bir konuma taşınması hedefleniyor.
Çip Sektörü İçin Eylem Planı Hazırlanıyor
İmalat sanayisi, enerji, tarım, sağlık ve ulaştırma sektörlerinde arz güvenliğinin güçlendirilmesi amacıyla kritik teknolojilere yönelik eylem planları hazırlanıyor.
Bu planlarda özellikle kritik alanlarda teknoloji geliştirilmesi ve yerli üretimin desteklenmesine yönelik adımların yer alması bekleniyor.
Eylem planlarının 2026 yılı sonuna kadar hazırlanması ve daha sonra değerlendirme ve karar için Ekonomi Koordinasyon Kuruluna sunulmak üzere Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığına iletilmesi öngörülüyor.
250 Nanometreden 110 Nanometreye Geçiş Hedefleniyor
Hazırlanacak eylem planlarıyla Türkiye'nin çip sektöründeki tasarım ve AR-GE yetkinliğinin üretim aşamasına da taşınması amaçlanıyor.
Türkiye'de halen TÜBİTAK BİLGEM ve Yarı İletken Teknolojileri Araştırma Laboratuvarı (YİTAL) aracılığıyla yarı iletken teknolojileri konusunda çalışmalar yürütülüyor.
Mevcut üretim kapasitesinin ise OVP dönemi içerisinde 250 nanometreden 110 nanometre seviyesine taşınması hedefleniyor.
Bu dönüşümle birlikte daha gelişmiş üretim teknolojilerinin kullanılmasının önü açılacak.
Ulusal Çip Konsorsiyumu Kurulacak
Türkiye'nin çip ekosistemini geliştirmek amacıyla kamu desteğiyle çok ortaklı bir “Ulusal Çip Konsorsiyumu” oluşturulması da planlanıyor.
Konsorsiyum aracılığıyla çip sektöründeki ekosistemin kademeli olarak büyütülmesi ve Türkiye'nin bu alandaki teknik yetkinliklerinin geliştirilmesi hedefleniyor.
Uzun vadede Türk sanayisinin kritik çip ihtiyacında dışa bağımlılığının ortadan kaldırılması öngörülüyor.
Bu süreçte başta TÜBİTAK olmak üzere ilgili kuruluşların teşviklerle yerli çip üretimini desteklemesi planlanıyor.
HIT-30 Programı Çip Yatırımlarında Kullanılacak
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından devreye alınan HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı imkanlarının da Türkiye'nin çip atılımında kullanılması planlanıyor.
Bu kapsamda HIT-Çip çağrısı için 5 milyar dolarlık destek bütçesi ayrıldı.
Program kapsamında 65 nanometre veya daha ileri teknolojide yıllık en az 1 milyon pul üretimi kapasitesi oluşturulması hedefleniyor.
Bu kapasitenin Türkiye'nin yarı iletken üretiminde önemli bir aşama oluşturması amaçlanıyor.
Milli İşlemci Projeleriyle Dışa Bağımlılık Azaltılacak
Türkiye'nin çip alanındaki çalışmalarında yalnızca üretim tesisleri değil, milli işlemci projeleri de önemli bir yer tutuyor.
ÇAKIL ve ALP-EREN gibi milli işlemci projeleriyle açık kaynaklı mimariler üzerinden dışa bağımlılığın azaltılması hedefleniyor.
Bu projeler kapsamında güvenli işlemci çekirdeklerinin oluşturulmasına yönelik çalışmalar yürütülüyor.
Otomotiv Ve Beyaz Eşyada Yerli Çip Kullanımı Araştırılacak
Türkiye'nin güçlü olduğu sektörlerden otomotiv ve beyaz eşya alanlarında da yerli çip kullanımının artırılması için çalışmalar yapılacak.
Bu sektörlerde yerli üretilen çiplerin hangi alanlarda daha fazla kullanılabileceği araştırılacak.
Böylece çip üretim kapasitesinin yalnızca stratejik kamu ihtiyaçlarıyla sınırlı kalmaması, Türkiye'nin güçlü sanayi sektörlerine de yayılması amaçlanıyor.
Çip Ekosistemi Kapsamlı Şekilde Geliştirilecek
Türkiye'nin çip stratejisi yalnızca yeni üretim tesislerinin kurulmasından ibaret olmayacak.
Çip sektöründe sürdürülebilir bir ekosistem oluşturulması amacıyla nitelikli insan kaynağı, test ve standart altyapısı, üniversite araştırmaları ve sanayi işbirliği ağlarının da geliştirilmesi planlanıyor.
Böylece Türkiye'nin yarı iletken teknolojilerinde araştırmadan tasarıma, üretimden ticarileştirmeye kadar bütün aşamalarda kapasite oluşturması hedefleniyor.
Türkiye'nin çip alanındaki çalışmalarının, önümüzdeki dönemde sanayi ve teknoloji dönüşümünün kalıcı başlıklarından biri olması planlanıyor.