Türkiye’de son yıllarda üretim ve ihracatta hızlı yükseliş gösteren Türk somonu, su ürünleri sektörünün en dikkat çeken ürünlerinden biri haline geldi. Karadeniz’in derin sularında yetiştirilen ve dünya pazarına “Türk somonu” markasıyla sunulan ürün, özellikle Rusya, Japonya, Vietnam, Kanada ve Avrupa ülkelerinden yoğun talep görüyor.
Türk somonu ihracatı geçen yıl yaklaşık 520 milyon dolarlık gelir sağlarken, sektör temsilcileri 2030 yılına kadar 1 milyar dolarlık ihracat hedefi belirlediklerini açıkladı.
20 Aylık Özel Üretim Süreci
Aslında gökkuşağı alabalığı türü olan Türk somonu, yaklaşık 20 aylık özel bir üretim sürecinin ardından sofralara ulaşıyor. Balıklar ilk olarak 13 ay boyunca tatlı sularda yetiştiriliyor. Daha sonra deniz suyuna adapte edilen balıklar, Eylül-Ekim döneminde Karadeniz’deki kafeslere bırakılıyor. Ortalama 7 ay boyunca Karadeniz’de büyüyen somonlar, su sıcaklığı 23 dereceye ulaşmadan hasat ediliyor.
Politek Su Ürünleri Genel Müdür Yardımcısı Talha Altun, süreçle ilgili yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:
“Türk somunu dediğimiz aslında gökkuşağı alabalığı cinsi bir balık. Ömrünün yaklaşık 13 aylık bir süresini tatlı suda geçiriyor daha sonra tuzlu su adaptasyonu ile beraber Karadeniz sularında 7 aylık bir sürede büyüyüp, 20 aylık bir faaliyet döngüsü içerisinde hasat yapıyoruz. Yumurtadan 20 ay sonra pakete giriyor.”
İlk Çeyrekte 91 Milyon Dolarlık İhracat
Karadeniz’deki kafeslerde yetiştirilen Türk somonu, yılın ilk üç ayında da ihracatta güçlü performans göstermeyi sürdürdü. Ocak-Mart döneminde Türkiye’den 19 ülkeye toplam 13 bin 599 ton Türk somonu ihraç edildi ve bu satışlardan 91 milyon 61 bin 416 dolar gelir elde edildi.
Geçen yılın aynı döneminde ise 11 bin 879 tonluk ihracata karşılık 84 milyon 258 bin 203 dolar gelir sağlanmıştı. Böylece ihracat miktarı yüzde 14, gelir ise yüzde 8 arttı.
Rusya’dan Japonya’ya Yoğun Talep
Türk somonuna özellikle Rusya, Belarus, Japonya, Vietnam, Kanada ve Avrupa ülkelerinden yoğun talep geldiği belirtildi. Talha Altun, Türk somonunun dünya pazarlarında önemli bir yer edinmeye başladığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Türk somonu ihracatı son dönemin parlayan yıldızı ürünlerinden bir tanesi. Dünyada artık birçok ülke tüketicisinin beğenisini kazanan bir balık türü oldu.”
Norveç Somonundan Farklı Özellikler Taşıyor
Sektör temsilcileri, Türk somonunun Norveç somonundan farklı bir tür olduğuna dikkat çekiyor. Norveç somonunun Atlantik somonu olduğunu belirten uzmanlar, Türk somonunun ise gökkuşağı alabalığı türünden geldiğini ifade ediyor.
Talha Altun, kalite açısından Türk somonunun öne çıktığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bizimki ise gökkuşağı alabalığı dediğimiz balık. İkisi tür olarak farklı balıklar ama lezzet ve kalite olarak Türk somonu biraz daha Omega 3-6 ve yağ oranı açısından biraz daha değerli.”
Hedef 1 Milyar Dolar
Türk somonu üretiminin yaklaşık 100 bin ton seviyesinde olduğunu belirten sektör temsilcileri, üretimin ve iç tüketimin artırılması gerektiğini ifade ediyor. Geçen yıl yaklaşık 80 bin ton ihracat yapıldığı ve bunun 520 milyon dolarlık gelir sağladığı belirtilirken, 2030 yılı için 1 milyar dolarlık ihracat hedefi konulduğu açıklandı.
Türkiye’de kişi başı balık tüketiminin yaklaşık 7 kilogram seviyesinde olduğu, dünya ortalamasının ise 21 kilogramı bulduğu vurgulandı. Özellikle Uzak Doğu ülkelerinde kişi başı tüketimin 50-60 kilogram seviyelerine ulaştığı ifade edildi.
İç Piyasada Tüketim Artışı Bekleniyor
Uzmanlar, Türk somonunun iç piyasada henüz yeni tanınmaya başladığını ve tüketimin önümüzdeki yıllarda artacağını düşünüyor. Gastronomi sektörünün de bu konuda önemli rol üstleneceği belirtilirken, Türkiye’nin yetiştiricilik teknolojisi ve üretim kapasitesiyle dünya pazarında daha güçlü konuma geldiği ifade edildi.
Talha Altun, Japon pazarının sektöre önemli katkı sağladığını belirterek şunları söyledi:
“Türk somonunda özellikle Japonlar bize çok büyük değer kazandırdı. Çünkü sektörde hassasiyetlerini öğrendik. Bu konuda kendimizi geliştirdik.”