ABD ve İsrail ile yaşanan çatışmaların ardından İran’ın yıllardır inşa ettiği bölgesel ittifak ağı yeniden tartışma konusu oldu. Tahran’ın “direniş ekseni” olarak tanımladığı yapı, kriz anında beklenen askeri desteği sağlamadı. Bu durum, İran’ın sahada büyük ölçüde yalnız kaldığı yönündeki yorumları güçlendirdi.
İran, uzun süredir Rusya, Çin ve Orta Doğu’daki bazı aktörlerle kurduğu ilişkiler üzerinden güçlü bir jeopolitik blok görüntüsü sunuyordu. Ancak son gelişmeler, bu yapının kriz anında ne ölçüde dayanıklı olduğu sorusunu gündeme taşıdı.
Tepkiler Diplomatik Açıklamalarla Sınırlı
Çatışmalar sırasında Moskova ve Pekin’den gelen açıklamalar daha çok diplomatik düzeyde kaldı. Çin, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde saldırıları kınarken; Rusya saldırıları “nedensiz” olarak nitelendirdi ve İranlı liderlere yönelik saldırıları eleştirdi. Ancak her iki ülke de doğrudan askeri müdahalede bulunmadı.
Stratejik Hesaplar Etkili Oldu
Uzman değerlendirmelerine göre Rusya’nın Ukrayna savaşı nedeniyle yoğun askeri yük altında olması, yeni bir cepheye dahil olmasını zorlaştırıyor. Çin ise ekonomik istikrarı ve küresel ticaret dengelerini önceliklendiriyor. Bu nedenle Pekin’in Orta Doğu’da doğrudan askeri rol üstlenme ihtimali düşük görülüyor.
Bölgesel Aktörlerde de Sınırlı Destek
İran’ın destek ağı içinde yer alan Hamas, Hizbullah ve Husiler de farklı nedenlerle temkinli davrandı.
Hamas’ın Gazze’de ağır kayıplar verdiği,
Husilerin uzun süren çatışmalar nedeniyle yıprandığı,
Hizbullah’ın ise Lübnan’daki iç siyasi ve ekonomik dengeleri gözetmek zorunda olduğu
belirtiliyor.
Özellikle Hizbullah cephesinde, İsrail sınırındaki gerilim ve Lübnan’daki kriz ortamı nedeniyle daha geniş çaplı bir çatışmaya girme konusunda tereddüt yaşandığı ifade ediliyor.
Çıkar Temelli İttifak Tartışması
Yaşanan gelişmeler, uluslararası ilişkilerde ittifakların ne kadar “çıkara dayalı” olduğu tartışmasını yeniden gündeme getirdi. Analistlere göre risklerin arttığı dönemlerde, kağıt üzerindeki güçlü ittifakların sahada beklenen dayanışmayı göstermemesi sık rastlanan bir durum. İran örneği de bu çerçevede değerlendiriliyor.