Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği’nde yapılan revizyonla, gıda etiketleri ve ambalajlara ilişkin önemli değişiklikler yürürlüğe girdi. Yeni düzenlemeyle tüketiciyi yanıltabilecek ifadeler, gerçeği yansıtmayan görseller ve çocukları olumsuz etkileyebilecek tasarımlar yasak kapsamına alındı.
Yanıltıcı ifade ve görsellere yasak geldi
Düzenlemeye göre, ürün içeriğinde gerçek meyve bulunmayan gıdalarda o meyveye ait görsellerin kullanılması yasaklandı. Aynı şekilde “çilekli”, “peynirli” gibi ifadeler yalnızca ilgili bileşenin gerçekten üründe yer alması halinde kullanılabilecek.
Sadece aroma içeren ürünlerde ise etiket üzerinde açık şekilde “aromalı” ifadesinin yer alması zorunlu hale getirildi. Böylece tüketicinin ürün içeriği konusunda yanıltılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
“Ev yapımı”, “doğal”, “taze” ifadelerine sınırlama
Yeni düzenleme ile pazarlama amaçlı kullanılan birçok ifade de sınırlandırıldı. Endüstriyel üretim gıdalarda “ev yapımı” ifadesinin kullanımı tamamen kaldırıldı. “Yüzde 100 doğal”, “en doğal”, “hakiki” gibi abartılı ve doğrulanması zor ifadeler de yasaklandı.
“Doğal” ifadesinin kullanılabilmesi için ürünün hiçbir katkı maddesi içermemesi şartı getirildi. “Günlük” ifadesi yalnızca raf ömrü 24 saat olan ürünlerde kullanılabilecek. Ambalajlı ürünlerde “taze sıkılmış” veya “fırından taze” gibi ifadelerin kullanımına izin verilmeyecek.
Çocukları etkileyen ambalajlara sınırlama
Düzenleme kapsamında çocukların fiziksel ve psikolojik gelişimini olumsuz etkileyebilecek ambalaj tasarımları da yasaklandı. Özellikle şiddet çağrışımı yapan veya olumsuz algı oluşturabilecek figürlerin kullanımına izin verilmeyecek.
Kılavuzda; klozet, silah, kafatası, beyin, göz ve benzeri figürlerin ürün ambalajlarında yer almasının uygun olmadığı açıkça belirtildi. Buna karşılık gülümseyen yüz veya nazar boncuğu gibi semboller bu kapsam dışında tutuldu.
Vegan ürünlere yeni kurallar getirildi
Bitkisel bazlı ürünlere yönelik etiketleme kuralları da yeniden düzenlendi. Buna göre vegan veya vejetaryen ürünlerde “süt”, “peynir”, “yoğurt” gibi hayvansal çağrışım yapan ifadelerin kullanımı yasaklandı.
“Vegan peynir” gibi isimlendirmelere izin verilmezken, “bitkisel bazlı içecek” gibi tanımlamaların kullanılabileceği belirtildi. Ayrıca ürünlerin hayvansal gıdaların yerine geçiyormuş gibi sunulmasının da önüne geçilecek.
“Katkısız” ve “içermez” ifadelerine standart geldi
Yeni düzenleme ile “katkısız” ve “içermez” gibi ifadeler için de belirli standartlar getirildi. “Yüzde 100 katkısız” gibi ifadelerin kullanımı yasaklanırken, bir ürünün içermediği bileşenler üzerinden pazarlanmasının önüne geçildi.
“Palm yağı içermez”, “glukoz şurubu içermez” gibi ifadelerin yanıltıcı olabileceği gerekçesiyle kullanımına sınırlama getirildi.
Menü ve bilgilendirme zorunluluğu
Toplu tüketim yerlerinde de önemli bir değişikliğe gidildi. Artık sunulan gıdaların içerik bilgileri ve enerji değerleri; menüler, karekodlar, dijital ekranlar veya benzeri araçlarla tüketiciye açık ve anlaşılır şekilde sunulacak.
Uyum için süre verildi
Bakanlık, işletmelerin yeni düzenlemelere uyum sağlaması için geçiş süreci de belirledi. Zincir restoran ve toplu tüketim yerlerine 1 Temmuz 2026’ya kadar süre tanınırken, küçük işletmeler için bazı düzenlemelerde 2027 yılı sonuna kadar geçiş süreci uygulanacak.