Denizli’de yaşayan iş adamı Halil Alptuğ Önal’ın Ege Denizi’nde gerçekleştirdiği sportif balık avı sırasında oltasına yaklaşık 133 santimetre uzunluğunda mavi yüzgeçli orkinos takıldı. Balığı tekneye almaya çalışan Önal ve ekibi, yüzgecinde bir takip cihazı bulunduğunu fark edince avı sonlandırarak balığın yeniden denize bırakılmasına karar verdi.
20 yıldır dünyanın farklı bölgelerinde sportif balık avcılığı yapan Önal, balığın üzerindeki GPRS cihazına ilişkin bilgileri Tarım ve Orman Bakanlığı ile paylaşınca önemli bir ayrıntı ortaya çıktı. Mavi yüzgeçli orkinosun, Batı Akdeniz’de Fransız bilim insanları tarafından yürütülen akademik bir araştırma kapsamında 2024 yılından bu yana takip edildiği belirlendi.
133 Santimetrelik Orkinosun Yüzgecinde Takip Cihazı Bulundu
Halil Alptuğ Önal, geçtiğimiz hafta Seferihisar’ın Teos açıklarında sıra dışı bir avla karşılaştı. Oltasına takılan yaklaşık 133 santimetrelik mavi yüzgeçli orkinosu tekneye almaya çalışan Önal ve ekibi, balığın yüzgecinde bir takip cihazı bulunduğunu fark etti.
Bilimsel bir çalışmanın parçası olduğu anlaşılan balığı avlamaktan vazgeçen ekip, mücadele sırasında oksijensiz kalan ve kaslarında yüksek miktarda laktik asit biriken orkinosun yeniden toparlanabilmesi için çalışma yaptı.
Önal ve ekibi, balığın rahat nefes alabilmesi amacıyla tekneyi düşük hızda ilerleterek orkinosu bir süre yüzdürdü. Ardından olta çıkarıldı ve balık yeniden denize bırakıldı.
GPRS cihazından elde edilen bilgiler Tarım ve Orman Bakanlığıyla paylaşılırken, balığın Batı Akdeniz’de Fransız bilim insanları tarafından yürütülen proje kapsamında 2 yıldır takip edildiği öğrenildi.
Önal: Bu Balığı Vicdanen Alamazdık
Yıllardır yakala-bırak yöntemiyle avlanan Halil Alptuğ Önal, karşılaştığı olayın kendisi için de ilk olduğunu belirtti.
Önal, yaşananları şu sözlerle anlattı:
"Bu balığa bu anıyı yaşattığı için de teşekkür ediyoruz. Kaç senedir yapıyorum böyle bir şey denk gelmedi. Şu an daha önceden takip cihazı takılmış bir balık yakaladık. Balık akademik araştırmalar için takip ediliyor ve zaten yasal sınırın çok az üstünde. İstesek de biz bunu vicdani olarak alamazdık. Daha dinç hale gelince, kancayı çıkartıp onu bıraktık. Bu balıklarımızın bu şekilde yaşatılması ve türünün korunması için kotalarının belirlenmesi kritik önem arz ediyor. Bu yüzden de belki de bu çorbada bir tuzumuz olur. Bu arkadaşın yaşamı hepimize, çocuklarımıza ve torunlarımıza bol bol bluefin (mavi yüzgeçli orkinos) olarak döner. Koçum; büyü büyü, kocaman ol, bol bol yavrula. Sonrasında nasip olur tekrar görüşürüz. Hadi bay bay. İnşallah güzel sağlıklı nesillere gidecek. Evet, kuyruk da vurmaya başladı artık. Hadi paşam, aslanım benim. Seni gidi yakışıklı kovboy"
Orkinos 2024’ten Bu Yana Araştırma Kapsamında Takip Ediliyor
Halil Alptuğ Önal, sportif balık avcılığıyla 20 yıldır ilgilendiğini, son 10 yıldır ise yakala, işaretle ve geri bırak yöntemiyle türlerin yaşam döngüsüne katkı sağlamaya çalıştığını söyledi.
Önal, yakalanan orkinosla ilgili şu bilgileri paylaştı:
"Sportif balık avcılığını 20 senedir yapıyorum. 10 senedir de yakala, işaretle, geri bırak ile bu türlerin yaşamsal döngüsüne destek sağlamaya çalışıyoruz. Son avımızda İzmir Sığacık Körfezi'nde, Batı Akdeniz bölgesinde araştırmalar için işaretlenmiş bir mavi yüzgeçli orkinos yakaladık. 133 santimetre boyundaki bu orkinosun akademik ölçümlerini yapıp, sağlıklı bir şekilde geri salımını gerçekleştirdik. Bu verileri Tarım ve Orman Bakanlığımız ile uluslararası orkinos koruma Dernekleriyle de paylaştık. Balığın 2 yıl önce Batı Akdeniz bölgesinde işaretlendiği tespit edildi. Şu an Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Ege Üniversitesi ve Çukurova Üniversitesi aracılığıyla yaptığı bir araştırmamız var. Bu araştırma neticesinde bu balığın 2024 yılında Batı Akdeniz bölgesinde işaretlendiği bilgisi paylaşıldı. Bu araştırmayı Batı Akdeniz bölgesinde bir Fransız araştırma ekibinin işaretlediğiyle alakalı geri bildirimde bulunuldu. Yaklaşık 10 senedir dünyanın farklı bölgelerinde hem kılıç balığı hem de orkinos üzerine onlarca işaretlenmiş balığım var. Hatta bazılarının geri takip için oluşturulan data kayıtlarıyla bir anı olarak defterimiz arasında saklıyoruz"
Balığın Yeniden Hayata Dönmesi İçin 15 Dakika Yüzdürüldü
Önal, orkinosun yakalanması sırasında yaşanan mücadelenin ardından balığın yeniden denize bırakılmasının da özel bir süreç gerektirdiğini belirtti.
Mücadele sırasında bir süre hareketsiz kalan balığın rahat nefes alabilmesi için daha fazla çaba gösterdiklerini ifade eden Önal, şöyle konuştu:
"Şöyle ki balığı su üstüne yaklaştırdığımız zaman üstünde bir GPRS vericisi olduğunu gözlemledikten sonra biz balığı deniz yüzeyinde motorla yüzdürerek tekrardan nefes almasını sağladık. Çünkü mücadele esnasında kaslarda biriken laktik asit balığı geri bıraktıktan sonra yaşama şansını azaltıyor. Durdukları yerde solungaçlarından su geçirip nefes alamıyorlar.
Orkinosların nefes alabilmesi için yüzmeleri gerekiyor. Mücadele esnasında kaslarında biriktirdiği laktik asiti atıp, kendini toparlaması için yardımcı olmamız gerekiyordu. O yüzden ki geri bırakılacak balıkların daha önceden makine yardımıyla yüzdürülerek kandaki oksijen seviyesinin yükseltilip laktik asit devrinin düşürülmesi lazım. Dolayısıyla çok kısa süren mücadelenin geri salımı aslında mücadeleden daha uzun sürdü.
Yaklaşık 15 dakika kadar biz balığımızı yüzdürüp geri salmaya hazırlık sağladık. Sonrasında sağlıklı bir şekilde Ege Sularıyla buluşturduk. Bundan sonraki süreçte uluslararası federasyonumuz bu balıkla alakalı bilgileri bizimle paylaşacağıyla alakalı bilgi verdiler"
Önal’ın aktardığı bilgilere göre, balığın mücadele sonrasında yeniden sağlıklı şekilde yüzebilmesi için yaklaşık 15 dakika boyunca yüzdürülmesi sağlandı. Ardından orkinos Ege sularına geri bırakıldı.
Mavi yüzgeçli orkinosun üzerindeki takip cihazından elde edilen verilerin, türün hareketlerinin ve yaşam döngüsünün araştırılması açısından akademik çalışmalara katkı sağlaması bekleniyor.