Türkiye genelinde uygulamaya alınan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) Sistemi, yeni bir aşamaya geçiyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına bağlı Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA), mahalle bakkalları, büfeler ve küçük marketleri de sisteme dahil ederek ambalaj iade ağını genişletmeyi hedefliyor.
Yıl sonuna kadar en az 10 bin manuel iade noktasının oluşturulması planlanırken, otel, restoran ve kafelerin de sisteme dahil edilmesiyle geri dönüşüm kapasitesinin önemli ölçüde artırılması amaçlanıyor.
20 Milyon Ambalaj Geri Dönüşüme Kazandırıldı
1 Temmuz'da uygulamaya alınan DOA Sistemi kısa sürede yoğun ilgi gördü. Yetkililerin verdiği bilgiye göre, sistemin devreye girmesinden sonraki ilk günlerde 20 milyon ambalaj iade edilerek geri dönüşüm zincirine kazandırıldı.
Mobil uygulama üzerinden sisteme kayıt yaptıran vatandaş sayısı ise 2 milyonu geçti.
TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, Türkiye'nin kurduğu sistemin yalnızca ambalaj toplama modeli olmadığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
"Bugün dünyada Almanya, Danimarka, Hollanda gibi pek çok ülkede depozito sistemleri uzun yıllardır uygulanıyor. Ancak Türkiye olarak bizim kurduğumuz DOA Sistemi, sadece ambalajın fiziki olarak toplanmasından ibaret değil. Biz; üreticiden tüketiciye, iade noktalarından lisanslı geri dönüşüm tesislerine kadar tüm süreci uçtan uca dijital olarak izleyen bütünleşik bir kaynak yönetimi modeli tasarladık. Bu ölçekte tek bir merkezden, gerçek zamanlı veri akışıyla yönetilen dünyadaki ilk ve en büyük ulusal depozito sistemine sahibiz."
Bakkallar El Terminalleriyle İade Alacak
Yeni uygulamayla birlikte mahalle bakkalları, büfeler ve küçük marketler özel el terminalleri kullanarak DOA logolu ambalajları teslim alabilecek.
Akıllı barkod okuyucu ve dijital doğrulama sistemi bulunan terminaller sayesinde ambalaj üzerindeki güvenlik işareti saniyeler içinde kontrol edilecek. Doğrulamanın ardından vatandaşın mobil uygulamasındaki DOA Cüzdan QR kodu okutulacak ve her ambalaj için 1 TL teşvik doğrudan hesaba aktarılacak.
Esnafa Her Ambalaj İçin 30 Kuruş Destek
Sisteme dahil olan bakkal ve büfeler, teslim aldıkları her depozitolu ambalaj için 30 kuruş hizmet bedeli alacak.
TÜÇA Başkanı Nurullah Öztürk, 2026 yılı sonuna kadar 10 bin, 2027 yılı sonuna kadar ise 30 bin manuel iade noktasına ulaşmayı hedeflediklerini açıkladı.
Öztürk ayrıca iki yıllık adaptasyon sürecinde 10 milyar liralık teşvik verilmesinin planlandığını, sistemin üçüncü aşamasında ise depozito bedeli uygulamasına geçileceğini ifade etti.
Restoran Ve Kafeler De Sisteme Dahil Edilecek
Yeni model kapsamında otel, restoran ve kafeler de DOA Sistemine entegre edilecek.
HORECA sektöründeki işletmeler, topladıkları her depozitolu ambalaj için 20 kuruş teşvik alacak. İşletmelerin Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS) kayıt işlemlerini Ekim 2026 sonuna kadar tamamlaması gerekiyor.
Ekonomiye Ve Çevreye Büyük Katkı Bekleniyor
Sistemin tam kapasiteyle uygulanması halinde;
- İçecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35-40 azalma,
- Cari açığa yılda en az 600 milyon dolar katkı,
- Yıllık 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu,
- Yaklaşık 3,6 milyon varil petrol kullanımının önlenmesi,
- Atmosfere salınan sera gazı emisyonunda yıllık yaklaşık 37 bin ton azalma
hedefleniyor.
Suistimallere Karşı Yeni Önlemler Alındı
DOA Sisteminde yaşanan yoğunluğu azaltmak amacıyla yeni güvenlik tedbirleri de uygulamaya konuldu.
Nurullah Öztürk, bazı kişilerin başkalarına ait kimlik bilgileriyle günlük iade limitini aştığını belirterek şu açıklamayı yaptı:
"Uygulamada bir kişi için günlük 200 iade sınırı var. Ancak başkalarının kimlik numaralarını kullanarak bu sayıyı artırıyorlar. Bu da makine önlerinde kuyruk oluşturuyor. Bunun önüne geçmek için kimlik numarası ile iadeyi kaldırdık. Sadece uygulama üzerinden bir defa iade yapılabiliyor."
Öte yandan DOA Sisteminin devreye girmesinin ardından pet şişe sularda görülen fiyat artışlarına ilişkin incelemelerin de sürdüğü bildirildi.