Belirli mesleklerde çalışanlar, yaptıkları işin bedensel ve sağlık açısından oluşturduğu riskler nedeniyle fiilen çalıştıkları sürenin üzerine ilave hizmet süresi kazanabiliyor. Bu süre, emeklilik hesabında dikkate alınarak çalışanların daha erken emekli olabilmesine imkân tanıyor.
Yıpranma Payı Nedir?
Yıpranma payı, mevzuatta fiilî hizmet süresi zammı olarak adlandırılıyor. Belirli işlerde çalışanlara, fiilen çalıştıkları sürenin üzerine ek hizmet süresi veriliyor. Eklenen süre, mesleğin niteliğine ve ilgili mevzuatta belirlenen orana göre değişiyor.
Örneğin, yeraltı maden işlerinde çalışanlara bir yıllık çalışma karşılığında 180 gün ilave hizmet süresi veriliyor. Böylece bir yıl çalışan madencinin hizmet süresine 180 gün daha ekleniyor.
Türk Silahlı Kuvvetleri, emniyet, Sahil Güvenlik ve MİT bünyesindeki bazı çalışanlar ile basın kartı sahibi gazeteciler için yıllık 90 gün ilave hizmet süresi uygulanıyor.
Meslek gruplarına göre belirtilen ilave hizmet süreleri şöyle:
Yeraltı maden işçileri: 180 gün
Türk Silahlı Kuvvetleri, Emniyet, Sahil Güvenlik ve MİT çalışanları: 90 gün
Basın kartı sahibi gazeteciler: 90 gün
Ağır sanayi çalışanları: 90 gün
Sağlık personeli: 60 gün
İtfaiye çalışanları: 60 gün
Radyasyon görevlileri: İlgili yönetmelikte belirtilen süreler
Yıpranma Payı Kapsamındaki Meslekler
Yıpranma payı uygulamasından yararlanabilen meslek ve çalışan grupları arasında şunlar yer alıyor:
Madencilik ve yeraltı işleri
Cıva üretimi işleri
Demir ve çelik fabrikalarında çalışanlar
Asit üretimi yapan fabrika ve atölyelerde çalışanlar
Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli
Radyoaktif işlerde çalışanlar
Türk Silahlı Kuvvetleri personeli
Emniyet, polis ve MİT çalışanları
Ceza infaz kurumlarında çalışanlar
Basın ve gazetecilik işleri
TRT'de haber hizmetinde çalışanlar
TBMM yasama organı üyeleri
Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar
Kurşun ve arsenik işlerinde çalışanlar
Su altında çalışmayı gerektiren işler
Alüminyum fabrikalarında çalışanlar
Döküm fabrikalarında çalışanlar
Çimento fabrikalarında çalışanlar
Cam fabrika ve atölyelerinde çalışanlar
Kok fabrikalarında çalışanlar
Termik santrallerde çalışanlar
İtfaiye ve yangın söndürme işlerinde çalışanlar
İhtiyat pilotları
Diş tabipleri
Eczacılar
Tabipler
Hemşireler
Ebeler
Hastabakıcı hemşireler
Toplum sağlığı teknisyenleri