Sosyal ağ sağlayıcılarını ilgilendiren yeni yönetmelikte, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunulmaması ve 15 yaşını doldurmuş çocuklara yaşlarına uygun, ayrıştırılmış hizmet verilmesi düzenlendi. Yaş doğrulama sürecinin e-Devlet üzerinden oluşturulacak bir belirteçle yürütülmesi öngörülürken çocuk hesaplarında gizlilik, içerik önerileri, mesajlaşma ve ebeveyn denetimi konusunda da yeni kurallar belirlendi.
15 Yaş Altındaki Çocuklar Sosyal Ağ Hizmeti Alamayacak
Yönetmeliğin 5'inci maddesine göre sosyal ağ sağlayıcılar, 15 yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamayacak. Yaş doğrulaması sonucunda 15 yaşını doldurmadığı belirlenen kişilerin hesap açma talepleri reddedilecek.
15 yaşını doldurmuş çocuklara ise yaşlarına ve gelişim düzeylerine uygun, güvenlik ve gizlilik önlemleriyle ayrıştırılmış sosyal ağ hizmeti sunulacak.
Düzenleme, Türkiye'den erişilebilen yurt içi ve yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcıları ile kullanıcıları kapsıyor.
Sosyal Medyada Yaş Doğrulama e-Devlet Üzerinden Yapılacak
Yönetmeliğin 7'nci maddesinde yaş doğrulama belirtecinin nasıl oluşturulacağı açıklandı. Buna göre kullanıcı, Siber Güvenlik Başkanlığının sunduğu ve e-Devlet Kapısı üzerinden erişilen çevrim içi hizmet aracılığıyla yaş doğrulama belirteci oluşturabilecek.
Belirteçte yalnızca kullanıcının 15 yaşını doldurup doldurmadığı ve 15 yaşını doldurmuşsa 18 yaşını doldurup doldurmadığı bilgisi bulunacak. Kullanıcının sosyal medya profilindeki kullanıcı adı veya kendisini üçüncü kişiler tarafından belirlenebilir kılacak başka bilgiler bu belirteçte yer almayacak.
Kullanıcının oluşturduğu belirteci ilgili sosyal ağ platformuna yüklemesi gerekecek. Platform, belirtecin Başkanlık tarafından oluşturulduğunu doğruladıktan sonra yaş grubunu tespit edecek ve belirteci yalnızca yaş doğrulama amacıyla kullanabilecek.
Türkiye'de ikamet etmeyip geçici olarak bulunan kullanıcılar ise yönetmelikte belirtilen yaş doğrulama kontrol mekanizmalarından muaf tutulacak. Bu kişilerin hizmetlerden yararlanabilmesi için başvuruları üzerine, yalnızca pasaport bilgileriyle erişilebilen özel bir belirteç oluşturulabilecek.
Mevcut Sosyal Medya Hesapları İçin Son Tarih 31 Mart 2027
Yönetmeliğin geçici maddesine göre, yürürlük tarihinden önce açılmış ve yaş doğrulama belirteciyle doğrulanmamış hesapların da doğrulama sürecinden geçirilmesi gerekecek.
Sosyal ağ sağlayıcıları, bu hesaplar için 31 Mart 2027 tarihine kadar en az bir kez yaş doğrulaması yapmak zorunda olacak.
Doğrulama sonucunda:
15 yaşını doldurmadığı belirlenen çocukların mevcut hesapları bilgilendirme yapılarak kapatılacak.
Kapatılan hesaplara ilişkin veriler, itiraz başvurusu yapılmışsa süreç tamamlandıktan sonra; itiraz edilmemişse gecikmeksizin silinecek.
15 yaşını doldurduğu belirlenen çocukların hesapları, yönetmelikte belirtilen özel hizmet kurallarına tabi olacak.
15-18 Yaş Grubundaki Hesaplara Özel Kurallar Getirildi
Yönetmeliğin 8'inci maddesi, 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını tamamlamamış kullanıcılar için ayrıştırılmış hizmet kurallarını düzenliyor.
Bu kapsamda sosyal ağ sağlayıcıların aşağıdaki önlemleri uygulaması gerekecek:
Çocuk hesaplarında yüksek düzeyde gizlilik ayarları varsayılan olarak etkinleştirilecek.
Çocukların anlayabileceği dilde sözleşmeler, kullanıcı ayarları ve veri politikaları sunulacak.
Gelişimlerine zarar verebilecek içeriklere maruz kalmalarını azaltan filtreleme ve öneri sistemi ayarları uygulanacak.
Bağımlılık geliştirme etkisi doğurabilecek hizmetler sunulamayacak.
Hesaplar varsayılan olarak gizli olacak ve kamuya açık hesap seçeneği sunulamayacak.
Takipçi ve takip edilen hesap bilgileri, hesap sahibi çocuk dışındaki kullanıcılar tarafından görülemeyecek.
Çocuğa yalnızca takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek. Mesajlarda görüldü bilgisi yer almayacak.
Çocuk hesapları telefon rehberleri, e-posta adres defterleri veya diğer uygulamalardaki kişi, arkadaş ve takip listeleriyle iletişim kurma amacıyla senkronize edilemeyecek.
Çocuk hesapları başka hesaplara, başka hesaplar da çocuk hesaplarına takip önerisi olarak sunulamayacak.
Profil fotoğrafları, hesaplar, paylaşımlar ve görseller için başkalarının ekran görüntüsü almasını önlemeye yönelik teknik tedbirler alınacak.
Canlı yayın özelliği sunulamayacak.
Görsellerin kaydırma, dokunma veya tıklama hareketleriyle ya da otomatik olarak art arda gösterilmesini sağlayan arayüz ve işlevlere yer verilemeyecek.
Çocuk hesapları davranışlara göre özelleştirilemeyecek; kişisel veriler profilleme veya kişiselleştirilmiş ticari reklam amacıyla kullanılamayacak.
Ebeveyn Kontrol Araçları Zorunlu Olacak
Sosyal ağ sağlayıcılar, ebeveynlerin çocukların hesaplarını ve kullanım alışkanlıklarını yönetebilmesi için açık ve kolay kullanılabilir kontrol araçları sunacak.
Bu araçlar en az şu işlevleri içerecek:
Hesap ve özellik ayarlarını kontrol etme.
Satın alma, kiralama ve ücretli üyelik işlemlerini ebeveyn iznine bağlama.
Harcama limiti belirleme.
Kullanım süresini izleme ve sınırlandırma.
Konum paylaşımını kontrol etme.
Ebeveyn kontrol araçlarının Türkçe sunulması, kolay bulunup etkinleştirilebilmesi ve farklı cihazlarla işletim sistemlerinde çalışabilmesi gerekecek. Kontrol araçları etkinleştirildiğinde çocuğa açıkça bilgi verilecek.
Ayrıca çocukların, ebeveynin bilgisi ve aynı güvenlik doğrulaması olmaksızın ebeveyn kontrolünü devre dışı bırakmasını önleyecek tedbirler alınacak. Bu araçların çocuğun mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldırmaması da şartlar arasında yer alıyor.
Hesap Kapatma ve Yaş Doğrulama İşlemlerine İtiraz Edilebilecek
Yönetmeliğin 10'uncu maddesi, yaş doğrulama sonuçlarına, hesapların askıya alınmasına veya kapatılmasına ve çocuklara yönelik ayrıştırılmış hizmet kapsamında alınan tedbirlere karşı başvuru ve itiraz hakkı getiriyor.
Sosyal ağ sağlayıcıların kuracağı itiraz mekanizmasının Türkçe, ücretsiz ve erişilebilir olması gerekecek. Başvurular tamamen otomatik sistemlerle incelenemeyecek; anlamlı bir insan incelemesine tabi tutulacak.
İtiraz sonuçlanıncaya kadar ilgili hesaba ait içerik ve kişisel veriler silinmeyecek. Kullanıcılara, sonuca karşı Siber Güvenlik Başkanlığına şikâyette bulunabilecekleri ve yargı yoluna başvurabilecekleri de bildirilecek.
Kurallara Uymayan Platformlara Yaptırım Uygulanabilecek
Yönetmelikteki yükümlülükleri yerine getirmeyen sosyal ağ sağlayıcılar hakkında 5651 sayılı Kanun'un ilgili hükümleri kapsamında işlem yapılacak.
Yaptırım uygulanmadan önce platforma aykırılık bildirilecek ve ihlalin niteliğine göre giderilmesi için makul bir süre verilecek. Yaptırımın belirlenmesinde ihlalin ağırlığı, süresi, etkilenen çocuk sayısı ve platformun uyum çabası dikkate alınacak.
Siber Güvenlik Başkanlığı ayrıca yaş doğrulama belirtecinin teknik yapısını ve platformların bu belirteçle doğrulama yaparken izlemesi gereken süreci açıklayan bir rehber hazırlayacak.
Yönetmelik Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?
Yönetmeliğin 13'üncü maddesine göre düzenleme 1 Kasım 2026 tarihinde yürürlüğe girecek. Mevcut hesaplar için öngörülen yaş doğrulama sürecinin ise 31 Mart 2027 tarihine kadar tamamlanması gerekecek.