Milyonlarca emekliyi ilgilendiren en düşük emekli aylığı uygulamasında değişiklik yapılması gündeme geldi. Mevcut sistemde taban aylıkların altı ayda bir enflasyon oranına göre artırılması yerine, daha kalıcı ve belirli kurallara dayanan bir model oluşturulması değerlendiriliyor.
Çalışmada emeklilerin maaş artışlarının daha öngörülebilir hale getirilmesi, düşük aylık alanların gelirlerinin iyileştirilmesi ve emeklilik sisteminde yaşanan sorunların giderilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda dört farklı formül üzerinde duruluyor.
En Düşük Emekli Maaşı Asgari Ücrete Bağlanabilir
Değerlendirilen ilk seçenek, en düşük emekli aylığının asgari ücrete veya başka bir ekonomik göstergeye bağlanmasını içeriyor.
Bu modelin hayata geçirilmesi halinde taban aylık, her altı ayda bir yeni bir kanunla belirlenmek yerine yasada tanımlanacak formüle göre güncellenecek.
Böylece emekliler, maaşlarının hangi ölçüte göre artırılacağını önceden bilebilecek. Ancak asgari ücretin ne kadarlık bölümünün esas alınacağı ve düzenlemenin bütçeye getireceği maliyet henüz belli değil.
Düşük Maaş Alan Emeklilere Gelir Tamamlama Desteği
Masadaki ikinci seçenek, en düşük emekli aylığını sürekli yükseltmek yerine gelir tamamlama sistemi oluşturulmasını öngörüyor.
Bu modele göre belirlenen gelir seviyesinin altında kalan emeklilere aradaki fark kadar destek verilmesi planlanıyor.
Uygulamanın kapsamının genişletilmesi durumunda emeklilerin hane gelirleri ve sosyal destek ihtiyaçları da dikkate alınabilecek. Böylece kamu kaynaklarının özellikle düşük gelirli emeklilere yönlendirilmesi amaçlanıyor.
Bu sistemde prim karşılığında kazanılan emekli aylığı ile sosyal yardım niteliğindeki gelir desteğinin birbirinden ayrı tutulması da seçenekler arasında bulunuyor.
Kök Maaşlar Yeniden Hesaplanabilir
Üçüncü formül, emeklilerin kök maaşlarının yeniden düzenlenmesini kapsıyor.
Kök aylığı düşük olduğu için yapılan zamları maaşında yeterince hissedemeyen emeklilerin durumunun iyileştirilmesi amacıyla aylık bağlama sisteminin gözden geçirilmesi değerlendiriliyor.
Bu kapsamda;
Prim gün sayısı,
Prime esas kazanç,
Aylık bağlama oranları
gibi unsurların maaş hesaplamasındaki etkileri yeniden ele alınabilecek.
Kök maaş sisteminde yapılabilecek bir değişiklik yalnızca mevcut emeklileri değil, ilerleyen yıllarda emekli olacak kişileri de ilgilendirecek.
Emekli Zammında Bütçe İmkânları Esas Alınabilir
Dördüncü seçenek ise en düşük emekli aylığının artırılmasında bütçe dengeleri ve ekonomik koşulların dikkate alınmasını içeriyor.
Bu formülde taban aylık artışlarının doğrudan enflasyon oranına eşitlenmesi yerine ekonomik göstergeler ve kamu maliyesinin imkânları esas alınabilecek.
Emeklilerin gelirlerinde öngörülebilirliğin korunması için belirli bir asgari artış güvencesi getirilmesi de değerlendirilen başlıklar arasında yer alıyor.
Yeni Emekli Maaşı Sistemi İçin Yasal Düzenleme Gerekiyor
En düşük emekli aylığına ilişkin mevcut sistemin değiştirilmesi için yasal düzenleme yapılması gerekiyor. Bu kapsamda 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nda değişikliğe gidilerek taban aylığın belirlenme yöntemi, artış dönemleri ve finansman esasları yeniden düzenlenebilecek.
Kök maaş sisteminin değiştirilmesi halinde ise daha kapsamlı bir mevzuat çalışmasına ihtiyaç duyulacak.
Yeni modelin kaç emekliyi etkileyeceği, bütçeye getireceği maliyet ve mevcut hakların nasıl korunacağı da düzenlemenin şekillenmesinde belirleyici olacak.
Henüz hangi formülün uygulanacağı veya seçeneklerin birlikte hayata geçirilip geçirilmeyeceği kesinleşmiş değil.
Bakan Işıkhan Müjde İçin Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı İşaret Etmişti
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, daha önce yaptığı açıklamada emeklilere yönelik müjdeyi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın vereceğini ifade etmişti.