Türkiye’de yüksek enflasyonun etkisiyle nakit para kullanımında dikkat çeken bir dönüşüm yaşanıyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) Elektronik Veri Dağıtım Sistemi’nde (EVDS) yayımlanan son veriler, 200 TL’lik banknotların piyasadaki ağırlığının tarihi seviyelere ulaştığını ortaya koydu.
Verilere göre, 2009 yılında tedavüle giren 200 TL’lik banknotların dolaşımdaki miktarı yıllar içerisinde yüzde 741 oranında arttı. Böylece piyasadaki banknotların büyük bölümünü 200 TL’lik kupürler oluşturmaya başladı.
200 TL’nin Piyasadaki Payı Yüzde 65’e Çıktı
İlk piyasaya sürüldüğü dönemde dolaşımdaki payı yüzde 1’in altında kalan 200 TL’lik banknotların bugün toplam banknotlar içindeki oranı yüzde 65 seviyesine ulaştı.
TCMB verilerine göre ilk tedavüle çıktığında yaklaşık 8 milyon 900 bin adet basılan 200 TL’lik banknot sayısı, bugün 5 milyar 114 milyon adedi geçti. Bu banknotların toplam değeri ise 1 trilyon liranın üzerine çıktı.
Tedavüldeki diğer banknotların dağılımı ise şöyle sıralandı:
200 TL: yüzde 65
100 TL: yüzde 12
50 TL: yüzde 4
20 TL: yüzde 4
10 TL: yüzde 8
5 TL: yüzde 7
Özellikle 100 TL’lik banknotların dolaşımdaki payındaki düşüş dikkat çekti. 2020 yılının Haziran ayında yüzde 41 seviyesinde bulunan oran, son verilerde önemli ölçüde geriledi.
Nakit Kullanımı Azalıyor
Uzmanlar, yüksek enflasyon nedeniyle vatandaşların günlük hayatta daha fazla banknot taşımak zorunda kaldığını belirtiyor.
Asgari ücretle maaş alan bir kişinin yalnızca 200 TL’lik banknotlarla ödeme alması halinde yaklaşık 140 adet banknot taşımak zorunda kalması, nakit kullanımını azaltan etkenlerden biri olarak gösteriliyor.
Bu durumun özellikle dijital ödeme yöntemleri ve kart kullanımını hızlandırdığı ifade ediliyor.
500 TL Ve 1000 TL İddiaları Yeniden Gündemde
Merkez Bankası ve ekonomi yönetimi daha önce yeni yüksek kupürlü banknot basılmasına ilişkin iddiaları reddetmişti. Ancak ekonomide yaşanan gelişmeler ve enflasyon baskısı nedeniyle yeni banknot ihtiyacının yeniden gündeme geldiği belirtiliyor.
Ekonomi çevrelerinde, 2027 seçimlerinden sonra 500 TL, 1000 TL ve hatta 5000 TL’lik yeni banknotların tedavüle alınabileceği yönündeki beklentiler güçlenmeye başladı.
Uzmanlar, büyük kupürlü banknotların piyasaya sürülmesinin nakit kullanımını kolaylaştırabileceğini ancak bunun aynı zamanda enflasyon algısı açısından da önemli bir mesaj taşıyacağını ifade ediyor.