Uzmanlara göre bu gelir, bütçeye ek yük oluşturmadan emekli aylıklarında yüzde 31’e varan ilave artışın önünü açabilir.
Türkiye’de emeklilerin alım gücü tartışmaları sürerken, dikkat çeken yeni bir hesap gündeme geldi. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) gelirlerini artırabilecek en büyük potansiyel kaynaklardan biri olarak görülen kayıt dışı istihdamın sisteme dahil edilmesi durumunda, emekli maaşlarında önemli artışların mümkün olabileceği belirtiliyor.
Uzmanlar, kayıt dışı çalışmanın yalnızca çalışanları değil, sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini de olumsuz etkilediğine dikkat çekiyor.
KAYIT DIŞI ÇALIŞMANIN MALİYETİ ÇOK YÜKSEK
Kayıt dışı istihdam; sosyal güvence eksikliği, emeklilik haklarının kaybı ve iş güvencesizliği gibi sorunlara yol açıyor. Bunun yanı sıra işverenler arasında haksız rekabet oluştururken SGK ve kamu bütçesinde ciddi gelir kayıplarına neden oluyor.
Son yıllarda oranlarda düşüş yaşansa da özellikle tarım dışı sektörlerde hâlâ büyük bir potansiyel bulunduğu ifade ediliyor.
ASGARİ ÜCRET SENARYOSUNDA MİLYARLARCA LİRA GELİR
Habertürk yazarı Ahmet Kıvanç’ın hesaplamalarına göre, tarım dışı sektörlerde kayıt dışı çalışanların tamamının asgari ücret üzerinden sisteme dahil edilmesi halinde SGK’nın prim gelirlerinde büyük artış yaşanabilir.
Bu senaryoya göre 2026 yılında SGK’nın aylık yaklaşık 54,5 milyar lira, yıllık bazda ise 654,3 milyar lira ek prim geliri elde etmesi mümkün görünüyor.
VERGİ VE PRİMLERDE 1,5 TRİLYON LİRALIK POTANSİYEL
Ortalama ücret üzerinden yapılan hesaplamalar daha da çarpıcı bir tablo ortaya koyuyor. Bir kayıt dışı çalışanın sisteme girmesiyle birlikte aylık yaklaşık 28 bin 744 TL vergi ve prim ödemesi yapılması gerekiyor.
Tarım dışı sektörlerdeki tüm kayıt dışı istihdamın kayıt altına alınması halinde devletin yıllık toplam vergi ve prim gelirinin 1 trilyon 549 milyar lirayı aşabileceği öngörülüyor.
EMEKLİ MAAŞLARINA %31 EK ZAM HESABI
Ahmet Kıvanç, 2026 yılı için SGK’nın toplam emekli aylığı ödemelerinin yaklaşık 4 trilyon 968 milyar lira seviyesinde olacağını belirtiyor.
Kayıt dışı istihdamın tamamen ortadan kaldırılması ve sistemin gelir dengesinin güçlenmesi durumunda, bütçeden ek kaynak aktarılmadan emekli aylıklarına mevcut artışların üzerine yüzde 31’e varan ek zam yapılmasının teorik olarak mümkün olabileceği ifade ediliyor.
Uzmanlar, bunun kısa vadede değil, kayıt dışılıkla etkin mücadele sonucu orta ve uzun vadede ortaya çıkabilecek bir senaryo olduğuna dikkat çekiyor.
SİSTEMİN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ İÇİN KRİTİK ADIM
Kayıt dışı istihdamın azaltılması yalnızca emekliler için değil, sosyal güvenlik sisteminin geleceği açısından da büyük önem taşıyor. Uzmanlara göre kayıt altına alınan her çalışan, hem kendi emeklilik güvencesini oluşturuyor hem de sistemin mali dengesine katkı sağlıyor.
Bu nedenle kayıt dışılıkla mücadele, emekli maaşlarının iyileştirilmesi açısından da kritik bir unsur olarak görülüyor.